Đuổi hươu

Học thuật
Thân thiện
Định nghĩa
  1. Thành ngữ (Điển cố):
    • Hành động tranh giành quyền lực tối cao, ngôi vị đế vương: "Đuổi hươu" là một thành ngữ gốc Hán Việt ("Trục lộc"), dùng hình ảnh đuổi bắt con hươu để ẩn dụ cho việc các thế lực cát cứ, anh hùng tranh nhau giành lấy thiên hạ, ngôi báu khi triều đại cũ sụp đổ.
    • Cuộc cạnh tranh quyết liệt để giành lấy một mục tiêu quý giá: Nghĩa mở rộng, chỉ sự tranh đua, giành giật quyết liệt giữa nhiều phe phái để chiếm đoạt một vị trí, quyền lực hoặc lợi ích tối thượng.
Ví dụ sử dụng
  • Thành ngữ:
    • Thời loạn 12 sứ quân, đất nước rơi vào cảnh "đuổi hươu", kẻ anh hùng nào đủ tài đức mới thu phục được thiên hạ.
    • Sau khi vương triều sụp đổ, các thế lực địa phương nổi lên, mở ra một cuộc "đuổi hươu" đẫm máu kéo dài nhiều năm.
Các cách sử dụng nâng cao
  • "Thiên hạ đuổi hươu": Cả thiên hạ cùng tranh giành ngôi vua. Cụm này nhấn mạnh tính chất toàn cục, sự tham gia của nhiều thế lực trong cuộc tranh chấp.
    • Thời Hán Sở tranh hùng được sử sách miêu tả là một giai đoạn "thiên hạ đuổi hươu".
  • "Cuộc đuổi hươu": Dùng như một danh từ chỉ chung giai đoạn hoặc tình thế hỗn loạn, tranh giành quyền lực.
    • Cuộc đuổi hươu cuối thời Đường đã dẫn đến cục diện Ngũ đại Thập quốc.
Biến thể và từ gần giống
  • Trục lộc: Là từ gốc Hán Việt của "đuổi hươu", thường dùng trong văn chương, sử sách trang trọng.
    • Sử gia bàn về thời kỳ "trục lộc" sau khi nhà Tần diệt vong.
Từ đồng nghĩa
  • Tranh hùng: Tranh giành ngôi vị bá chủ, thể hiện sự cạnh tranh giữa những người mạnh.
  • Tranh bá đồ vương: Tranh giành quyền bá chủ, ngôi vương, thường dùng cho thời loạn lạc, nhiều thế lực cát cứ.
Thành ngữ liên quan
  • "Tần thất kỳ lộc, thiên hạ cộng trục chi": Nhà Tần mất hươu, cả thiên hạ cùng đuổi bắt. Đây là câu nói gốc trong điển tích, thường được trích dẫn để giải thích hoặc nhắc đến ý nghĩa của thành ngữ "đuổi hươu".
    • Các sử gia thường dẫn câu "Tần thất kỳ lộc..." để hình dung về cục diện chính trị hỗn loạn sau một triều đại.
  1. Do chữ "Trục lộc: Đuổi bắt hươu, chỉ việc giành thiên hạ, tranh ngôi vua
  2. Sử ký: "Tần chi cương tuyệt nhi duy thỉ, Sơn động đại nhiễu, dị tính tịnh khởi, anh tuấn ô tập, Tần thất kỳ lộc, thiên hạ cộng trục tri ư thị cao tài tật túc giả tiên đắc yên" (Khoái Thông nói: Kỷ cương nhà Tần bị đứt, miền Sơn đông nổi loạn, các miền khác đều nổi lên. Anh hùng tuấn kiệt tụ tập lại nhiều như quạ. Nhà Tần mất hươu, cả thiên hạ cùng đuổi bắt nó. Bấy giờ ai tài cao, chân nhanh thì bắt được trước)
  3. Trương án (Tam quốc - Ngụy) chú: Lấy con hươu để ví ngôi vua (Di lộc dụ đế vị)
  4. Thơ Lý Bạch:
  5. Tần lộc bôn dã thảo
  6. Trục chi nhược phi hồng. (Hươu Tần chạy sổng nội nội cỏ, người đuổi nó như cỏ hồng bay)
  7. Từ ngữ này tuy thông dụng từ đời Hán nhưng trước đó, từ đời Xuân Thu đã có lời ví ấy

Proverbs and Idioms