Bốn lão Thương Sơn

Thân thiện

Bốn lão Thương Sơn đang ngồi đàm đạo trong một ngôi nhà tranh.

Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Tên gọi chỉ nhóm bốn ẩn sĩ nổi tiếng thời Hán: "Bốn lão Thương Sơn" là tên gọi dân gian để chỉ nhóm bốn vị ẩn sĩ (Thương Sơn Tứ hạo) sống ẩn cư tại núi Thương Sơn thời Tây Hán. Họ gồm: Đông Viên Công, Giác Lý Tiên Sinh, Ỷ Lý Tiên Sinh và Hạ Hoàng Công.
   • Biểu tượng của sự thanh cao, không màng danh lợi và có ảnh hưởng chính trị: Cụm từ này không chỉ gọi tên nhóm người cụ thể mà còn trở thành một điển tích, biểu tượng cho tầng lớp trí thức có đức độ, được vua chúa trọng vọng nhưng từ chối ra làm quan, giữ khí tiết thanh cao.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Sử sách còn ghi lại chuyện "Bốn lão Thương Sơn" được Lã Hậu thỉnh mời ra giúp Thái tử. (Sử sách còn ghi lại chuyện "Bốn lão Thương Sơn" được Lã Hậu thỉnh mời ra giúp Thái tử.)
  • Hình ảnh "Bốn lão Thương Sơn" thường được các văn nhân ngày xưa nhắc đến như biểu tượng của sự ẩn dật. (Hình ảnh "Bốn lão Thương Sơn" thường được các văn nhân ngày xưa nhắc đến như biểu tượng của sự ẩn dật.)

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng như một điển cố, ẩn dụ: Cụm từ này thường được dùng trong văn chương, thơ ca cổ điển để ám chỉ những bậc hiền tài ẩn cư, có tài đức nhưng không chịu xuất chính, hoặc chỉ những người có ảnh hưởng thầm lặng nhưng quyết định.
  • Công ty ấy tưởng chừng sắp đổ, nhưng nhờ có mấy "vị lão Thương Sơn" trong hội đồng quản trị đứng ra ủng hộ mà vượt qua khủng hoảng. (Công ty ấy tưởng chừng sắp đổ, nhưng nhờ có mấy "vị lão Thương Sơn" trong hội đồng quản trị đứng ra ủng hộ mà vượt qua khủng hoảng.)

Biến thể và từ gần giống

• Thương Sơn Tứ hạo: Cách gọi trang trọng, có tính học thuật hơn, cùng chỉ nhóm bốn người này. "Tứ hạo" nghĩa là bốn bậc hiền.
• Tứ hạo Thương Sơn: Cách đảo trật tự từ của "Thương Sơn Tứ hạo", nghĩa tương tự.
• Ẩn sĩ: Danh từ chung chỉ người sống ẩn dật, có thể dùng để giải thích cho khái niệm "lão Thương Sơn".

Từ đồng nghĩa

• Hiền sĩ ẩn cư: Chỉ những người có tài đức nhưng sống ẩn dật.
• Danh sĩ lánh đời: Chỉ những người nổi tiếng về tài đức nhưng tránh xa chốn quan trường.

Thành ngữ liên quan

• "Mời được Thương Sơn Tứ hạo": Thành ngữ ám chỉ việc thỉnh mời thành công những nhân vật quyền uy, đức độ hoặc có ảnh hưởng thầm lặng ra giúp sức, thường trong những tình huống khó khăn, nguy cấp.
  • Dự án này muốn thành công, phải "mời được Thương Sơn Tứ hạo" trong ngành ấy về cố vấn mới được. (Dự án này muốn thành công, phải "mời được Thương Sơn Tứ hạo" trong ngành ấy về cố vấn mới được.)

Học thuật

1. Thương Sơn là dãy núi ở tỉnh Thiểm Tây, nơi ở ẩn của 4 ông già đời Hán gọi là "Thương Sơn Tứ hạo", gồm có: Đông viên công, Giác Lý tiên sinh,ỷ Lý tiên sinh, Hạ Hoàng Công
2. Sử ký: Hán Cao Tổ muốn bỏ Thái tử, lập con của Thích phu nhân là Thiệu Vương Như ý làm thái tử. Lã Hậu dùng kế của Trương Lương, đem hậu lễ cố mời 4 ông là 4 người già mà Cao Tổ rất tôn trọng nhưng không sao mời nổi. Bốn người đã già, họ cho rằng nhà vua khinh người nên bỏ trốn vào ở ẩn trong núi không làm tôi nhà Hán. Lã Hậu mời họ đến được, cho họ làm khách, thường cho vào triều để Cao Tổ trông thấy. Đến khi ăn tiệc, rót rượu, Thái tử đứng chầu, 4 người theo Thái tử, tuổi đều ngoài 80, mày râu bạc phơ, áo mũ rất đẹp. Vua lấy làm lạ bèn hỏi. Mấy người tiến đến thưa, kể họ tên rồi mới nói: "Bệ hạ khinh kẻ sĩ, hay mắng người, bọn thần nghĩa không chịu nhục, cho nên sợ mà trốn tránh. Nay, trộm nghe Thái tử là người nhân đức, hiếu thảo, cung kính, yêu thương kẻ sĩ trong thiên hạ, không ai không muốn vươn cổ vì thái tử mà chết. Vì vậy chúng tôi đến đây." Hán Cao Tổ bèn bỏ ý định phế Thái tử