Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Có lý lẽ, hợp lý: Chỉ sự việc, lập luận hoặc hành động có căn cứ, phù hợp với lẽ phải và logic thông thường.
   • Đúng đắn, chính đáng: Diễn tả điều gì đó được xem là đúng theo các nguyên tắc, quy tắc hoặc tiêu chuẩn được thừa nhận.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Lời giải thích của anh ấy rất đáo lý, khiến mọi người đều phải đồng ý.
  • Việc yêu cầu bồi thường thiệt hại là một đòi hỏi đáo lý.
  • Cô ấy đưa ra một lập luận đáo lý để bảo vệ quan điểm của mình.

Các cách sử dụng nâng cao

• "tỏ ra đáo lý": thể hiện là người biết suy xét, hành động hợp lý.
  • Trong cuộc tranh luận, anh ta luôn tỏ ra đáo lý và ôn hòa.
• "thiếu đáo lý": không hợp lý, không có căn cứ thuyết phục.
  • Quyết định đột ngột đó có vẻ hơi thiếu đáo lý.

Biến thể và từ gần giống

• Hợp lý (tính từ): Có lý, phù hợp với lẽ thường và logic. (Từ gần nghĩa, thông dụng hơn).
• Chính đáng (tính từ): Đúng đắn, hợp với lẽ phải, đạo lý (nhấn mạnh tính đúng đắn về mặt đạo đức, pháp lý).
• Có lý (tính từ/cụm tính từ): Có lý lẽ, có căn cứ (cách nói thông tục, ngắn gọn).

Từ đồng nghĩa

• Hợp lẽ: Hợp với lẽ phải.
• Phải lẽ: Đúng với lẽ thường, đạo lý.
• Có căn cứ: Có cơ sở, dựa trên những bằng chứng, lý lẽ xác đáng.

Từ trái nghĩa

• Vô lý: Không có lý lẽ, trái với lẽ thường.
• Phi lý: Trái với lẽ phải, không hợp logic.
• Không đâu vào đâu: (Thành ngữ) chỉ điều gì đó không có căn cứ, lộn xộn.

Thành ngữ liên quan

• "Ở đời cái gì cũng phải đáo lý": Câu nói nhấn mạnh tầm quan trọng của việc mọi sự việc, hành động đều cần phải dựa trên lẽ phải và sự hợp lý.
• "Nói phải có lý, làm phải đáo lý": Khuyên rằng lời nói và việc làm đều phải hợp tình hợp lý.