đóng bộ
Định nghĩa
- Động từ (khẩu ngữ):
- Ăn mặc chỉnh tề, trang trọng một cách cầu kỳ, thường là không hợp với hoàn cảnh: Chỉ hành động mặc quần áo đẹp, sang trọng hoặc trang phục truyền thống một cách có chủ ý, đôi khi tạo cảm giác quá mức hoặc không tự nhiên so với bối cảnh thông thường.
- Mặc trang phục cổ truyền, lễ phục: Thường dùng để chỉ việc mặc áo dài, khăn đóng hoặc các bộ trang phục truyền thống đầy đủ, nghiêm chỉnh.
Ví dụ sử dụng
- Động từ:
- Hôm nay đi dự đám cưới, anh ấy đóng bộ vest rất lịch lãm. (Hôm nay đi dự đám cưới, anh ấy mặc bộ vest rất lịch lãm.)
- Các cụ ông trong làng thường đóng bộ áo the, khăn xếp trong những dịp lễ hội quan trọng. (Các cụ ông trong làng thường mặc áo the, đội khăn xếp chỉnh tề trong những dịp lễ hội quan trọng.)
- Chỉ là buổi gặp mặt thân mật thôi, cần gì phải đóng bộ nghiêm trang thế? (Chỉ là buổi gặp mặt thân mật thôi, cần gì phải ăn mặc chỉnh tề, nghiêm trang thế?)
Các cách sử dụng nâng cao
"Đóng bộ đứng đắn": Ăn mặc rất nghiêm túc, chỉn chu, phù hợp với một dịp trang trọng.
- Cô ấy đóng bộ đứng đắn để đi phỏng vấn xin việc. (Cô ấy ăn mặc rất nghiêm túc, chỉn chu để đi phỏng vấn xin việc.)
"Đóng bộ tề chỉnh": Mặc quần áo đầy đủ, gọn gàng, ngay ngắn, thể hiện sự tôn trọng.
- Học sinh đóng bộ tề chỉnh trong ngày khai giảng. (Học sinh mặc đồng phục chỉnh tề, gọn gàng trong ngày khai giảng.)
Biến thể và từ gần giống
- Ăn mặc (động từ): Cách nói chung, trung lập hơn về việc mặc quần áo.
- Diện (động từ, khẩu ngữ): Ăn mặc đẹp, bắt mắt, thường để thể hiện phong cách.
- Trang phục (danh từ): Quần áo, đồ mặc nói chung.
- Lễ phục (danh từ): Trang phục dành cho các dịp lễ nghi, nghi thức trang trọng.
Từ đồng nghĩa
- Chỉnh tề: Gọn gàng, ngay ngắn (thường dùng cho trang phục).
- Trang trọng: Nghiêm túc, phù hợp với hoàn cảnh quan trọng.
- Xúng xính (khẩu ngữ): Ăn mặc đẹp, bảnh bao, thường có hàm ý hơi khoe khoang.
Từ trái nghĩa
- Luộm thuộm: Ăn mặc không gọn gàng, cẩu thả.
- Xuềnh xoàng: Ăn mặc đơn giản, bình thường, không cầu kỳ.
- Tự nhiên: Ăn mặc thoải mái, phù hợp với sinh hoạt thường ngày.
Lưu ý sử dụng
- Từ "đóng bộ" thường mang sắc thái khẩu ngữ, có thể dùng với hàm ý trung lập (khen) hoặc hơi châm biếm (chê) tùy ngữ cảnh, khi cho rằng việc ăn mặc là quá mức cần thiết.
- Thường đi kèm với việc mô tả loại trang phục cụ thể (ví dụ: , ).