Định nghĩa

• Tính từ: (thường dùng trong khẩu ngữ) Hợp với lẽ phải, hợp với suy luận thông thường, có cơ sở hợp lý.
• Cụm từ: Biểu thị sự đồng tình, công nhận rằng điều ai đó nói là có lý, đúng với suy nghĩ chung.

Ví dụ sử dụng

• (Ý kiến của anh ấy hợp với lẽ phải, có lý.)
• (Cách nói đó mới hợp lý, đúng với suy nghĩ thông thường.)
• (Cô ấy nói điều đó hợp lý, ai cũng thấy đúng.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "đúng lí đúng lẽ": dạng nhấn mạnh, chỉ sự hoàn toàn hợp lý, đúng với đạo lý và lẽ thường.

  • Việc làm đó đúng lí đúng lẽ, không ai có thể chê trách. (Việc đó hoàn toàn hợp lý, không có gì sai trái.)

• "có đúng lí không?": câu hỏi dùng để kiểm tra tính hợp lý của một lập luận hoặc hành động.

  • Anh nói vậy có đúng lí không? (Lập luận của anh có hợp lý không?)

Biến thể và từ gần giống

• Đúng lý (tính từ): hợp với lẽ phải, có cơ sở logic. (Đây là biến thể chính tả thường gặp; "lí" và "lý" là hai cách viết của cùng một âm, nhưng "lí" phổ biến hơn trong khẩu ngữ.)

  • Cách giải thích đó đúng lý. (Cách giải thích đó hợp lý.)

• Hợp lý (tính từ): phù hợp với logic, có lý do xác đáng.

  • Đề xuất của anh ấy rất hợp lý. (Đề xuất đó có cơ sở vững chắc.)

Từ đồng nghĩa

• Có lý: có cơ sở, đáng tin cậy.

  • Lời nói của ông ấy có lý. (Lời nói đó đáng tin, hợp với lẽ phải.)

• Hợp tình hợp lý: vừa phù hợp với tình cảm, vừa phù hợp với lẽ phải.

  • Quyết định đó hợp tình hợp lý. (Quyết định đó vừa có lý vừa có tình.)

Thành ngữ liên quan

• Đúng lí thì phải nghe: khẳng định rằng nếu điều gì đó hợp lý thì nhất định phải chấp nhận.

  • Đúng lí thì phải nghe, không thể cãi bừa được. (Nếu hợp lý thì phải nghe theo, không thể phản đối vô cớ.)

• Lí nào mà chẳng đúng: nhấn mạnh rằng mọi lập luận đều có lý riêng, tùy góc nhìn.

  • Anh nói vậy, tôi nói vậy, lí nào mà chẳng đúng. (Mỗi người đều có lý lẽ riêng, khó phân đúng sai.)