Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Chỉ có một ý nghĩ, một tư tưởng duy nhất: "đơn ý" mô tả trạng thái tinh thần hoặc nội dung tư tưởng chỉ xoay quanh một ý niệm, không bị phân tán hay pha trộn với các ý khác.
   • Chuyên môn (y học): Trong tâm thần học, "đơn ý" dùng để chỉ một dạng rối loạn tư duy, nơi bệnh nhân bị ám ảnh bởi một ý nghĩ cố định, lặp đi lặp lại, không thể thoát ra.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ (nghĩa chung):

  • Bài thơ này có cấu trúc đơn ý, tập trung ca ngợi tình yêu quê hương. (Bài thơ chỉ có một ý chính duy nhất, không có nhiều tầng nghĩa khác.)
  • Suy nghĩ đơn ý của anh ấy khiến anh khó chấp nhận những quan điểm khác. (Anh ấy chỉ có một ý nghĩ duy nhất, không linh hoạt trong tư duy.)

• Tính từ (y học):

  • Bệnh nhân mắc chứng đơn ý thường lặp đi lặp lại cùng một câu chuyện. (Người bệnh bị ám ảnh bởi một ý nghĩ cố định, không thay đổi.)
  • Triệu chứng đơn ý là dấu hiệu của một số rối loạn tâm thần. (Tư duy chỉ xoay quanh một ý niệm duy nhất có thể là biểu hiện bệnh lý.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "tư duy đơn ý": cách suy nghĩ chỉ theo một hướng, thiếu đa chiều.

  • Tư duy đơn ý thường dẫn đến những quyết định thiếu toàn diện. (Suy nghĩ chỉ tập trung vào một khía cạnh gây ra sai lầm.)

• "ám ảnh đơn ý": trong tâm lý học, chỉ nỗi ám ảnh dai dẳng về một ý tưởng.

  • Ám ảnh đơn ý khiến cô ấy không thể tập trung vào công việc khác. (Một ý nghĩ cố định chi phối hoàn toàn tâm trí.)

Biến thể và từ gần giống

• Đơn nhất (tính từ): chỉ có một, duy nhất — gần nghĩa nhưng nhấn mạnh tính độc nhất về số lượng.

  • Giải pháp đơn nhất này không phù hợp cho mọi trường hợp. (Chỉ có một giải pháp duy nhất.)

• Đa ý (tính từ): có nhiều ý nghĩa, nhiều tư tưởng — trái nghĩa với "đơn ý".

  • Câu thơ đa ý này có thể hiểu theo nhiều cách khác nhau. (Nhiều tầng nghĩa trong cùng một câu.)

Từ đồng nghĩa

• Nhất ý: chỉ có một ý định, một mục đích duy nhất.
• Đơn tuyến: theo một đường thẳng, một hướng duy nhất (thường dùng trong tư duy).

Thành ngữ liên quan

• Một lòng một dạ: trung thành, kiên định với một ý nghĩ hoặc mục tiêu — gần nghĩa với "đơn ý" nhưng mang sắc thái tích cực.
  • Anh ấy một lòng một dạ theo đuổi đam mê nghệ thuật. (Anh ấy tập trung duy nhất vào một mục tiêu.)