Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Tên một loại cây thảo: "địa hoàng" là một loại cây thân thảo, sống lâu năm, thuộc họ Cỏ chổi (Orobanchaceae), có tên khoa học là Rehmannia glutinosa. Cây này thường được trồng làm thuốc trong y học cổ truyền.
   • Vị thuốc từ rễ cây: "địa hoàng" cũng chỉ phần rễ củ của cây này, được dùng trong Đông y để bổ máu, thanh nhiệt, cầm máu.

Ví dụ sử dụng

• Cây địa hoàng:

  • Địa hoàng là loại cây ưa ẩm, thường mọc ở vùng đất tơi xốp. (Cây Rehmannia glutinosa cần độ ẩm và đất tốt để phát triển.)
  • Người ta thu hoạch rễ địa hoàng vào mùa thu. (Rễ cây được lấy vào thời điểm thích hợp.)

• Vị thuốc địa hoàng:

  • Địa hoàng được dùng để chữa các bệnh về máu và thận. (Vị thuốc này có tác dụng bổ huyết và điều trị các vấn đề về thận.)
  • Sinh địa hoàng là dạng tươi, còn thục địa hoàng là dạng chế biến. (Có hai loại: tươi và chế biến, mỗi loại có công dụng khác nhau.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "sinh địa hoàng": rễ tươi của cây địa hoàng, dùng để thanh nhiệt, lương huyết.
  • Sinh địa hoàng thường dùng trong các bài thuốc chữa sốt, ho ra máu. (Loại tươi có tác dụng làm mát cơ thể.)
• "thục địa hoàng": rễ đã được chế biến (hấp, sấy), dùng để bổ thận, ích tinh.
  • Thục địa hoàng là vị thuốc quý trong bài Lục vị địa hoàng hoàn. (Loại chế biến thường dùng để bồi bổ sức khỏe.)
• "địa hoàng hoàn": tên một bài thuốc cổ truyền có thành phần chính là thục địa hoàng.
  • Địa hoàng hoàn giúp bổ thận, trị chóng mặt, ù tai. (Bài thuốc dạng viên hoàn.)

Biến thể và từ gần giống

• Hoàng (tính từ): màu vàng — không liên quan trực tiếp đến cây, nhưng "địa hoàng" có thể hiểu là "cây vàng đất" (màu sắc của rễ).
• Sinh địa (danh từ): tên gọi khác của sinh địa hoàng.
  • Sinh địa thường dùng tươi hơn khô. (Sinh địa là dạng tươi của địa hoàng.)
• Thục địa (danh từ): tên gọi khác của thục địa hoàng.
  • Thục địa có vị ngọt, tính hơi ấm. (Thục địa là dạng chế biến.)

Từ đồng nghĩa

• Rehmannia (danh từ): tên khoa học của cây địa hoàng (ít dùng trong tiếng Việt thông thường).
• Cây địa hoàng (danh từ): cách gọi đầy đủ để phân biệt với vị thuốc.

Thành ngữ liên quan

• Địa hoàng bổ huyết: câu nói chỉ công dụng chính của vị thuốc.
  • Địa hoàng bổ huyết là nguyên tắc trong Đông y. (Vị thuốc này nổi tiếng với tác dụng bổ máu.)