Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Người có học vấn, tài năng nhưng sống ẩn dật, không ra làm quan: Chỉ một học giả, nhà nho có tài nhưng chọn lối sống ẩn dật, xa lánh chốn quan trường, không tham gia vào chính sự.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Trong lịch sử, nhiều ẩn sỉ sống nơi rừng núi, lấy thiên nhiên làm bạn.
  • Ông cụ ấy không phải là một nông dân bình thường, mà thực chất là một ẩn sỉ uyên bác.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Làm ẩn sỉ": chọn lối sống ẩn dật, thoát tục của một ẩn sĩ.
  • Sau bao năm bon chen, ông quyết định về quê làm ẩn sỉ.
• "Tâm hồn ẩn sỉ": chỉ tâm tính, phong thái thanh cao, ưa thích sự yên tĩnh, xa lánh hư vinh.
  • Dù sống giữa phố thị, ông vẫn giữ cho mình một tâm hồn ẩn sỉ.

Biến thể và từ gần giống

• Ẩn dật (động từ/ tính từ): sống ẩn mình, lánh đời.
• Ẩn sĩ (danh từ): từ đồng nghĩa, cùng chỉ người sống ẩn dật. (Lưu ý: "Ẩn sĩ" và "Ẩn sỉ" có thể được dùng thay thế cho nhau, tuy nhiên "ẩn sỉ" thường mang sắc thái cổ điển, văn chương hơn).
• Nho sĩ ẩn dật: cụm từ mô tả rõ hơn thân phận của người đó (là một nhà nho).

Từ đồng nghĩa

• Ẩn sĩ: người sống ẩn dật.
• Cư sĩ: thường chỉ người ở ẩn theo đạo Phật hoặc Đạo giáo, nhưng cũng có nghĩa tương tự.
• Kẻ sĩ ở ẩn: cách nói mô tả.

Từ trái nghĩa

• Quan lại: những người ra làm quan, tham gia triều chính.
• Công hầu: người có tước vị, chức sắc cao trong xã hội phong kiến.

Thành ngữ, khái niệm liên quan

• "Độc thiện kỳ thân": một triết lý sống của các ẩn sỉ, nghĩa là giữ mình trong sạch, tu dưỡng bản thân.
• "Vào hang hùm, ra lỗ hổng": (thành ngữ phản nghĩa) chỉ việc dấn thân vào chốn nguy hiểm, đối lập với lựa chọn sống ẩn dật an toàn của ẩn sỉ.