Chó gà Tề khách

Học thuật
Thân thiện
Định nghĩa
  1. Thành ngữ:
    • Chỉ những người có tài vặt và được quý trọng: "Chó gà Tề khách" là một thành ngữ gốc Hán Việt, dùng để chỉ những người có tài năng nhỏ, tài vặt (không phải tài lớn, đại tài) nhưng lại rất hữu ích trong những hoàn cảnh cụ thể và vì thế được người trên trọng dụng, quý mến.
Ví dụ sử dụng
  • Thành ngữ:
    • Trong công ty, anh ấy không phải là chuyên gia hàng đầu, nhưng với khả năng sửa chữa mọi thứ, anh ấy đúng là một "chó gà Tề khách" của giám đốc.
    • Đừng coi thường những người có tài vặt, biết đâu trong lúc nguy cấp, họ lại là "chó gà Tề khách" cứu nguy cho chúng ta.
Các cách sử dụng nâng cao
  • Thành ngữ này thường được dùng với hàm ý khen ngợi một cách khiêm tốn về tài năng của ai đó, hoặc để nhấn mạnh rằng mỗi người đều có giá trị riêng dù tài năng có thể không lớn.
    • Tôi chỉ là kẻ "chó gà Tề khách", may mắn được ông chủ tin dùng mà thôi.
  • Cũng có thể dùng để phê phán một cách gián tiếp việc chỉ trọng dụng người có tài vặt, thiếu tầm nhìn xa.
    • Vị tướng đó chỉ biết thu nạp toàn "chó gà Tề khách", nên chẳng làm nên đại sự gì.
Biến thể và từ gần giống
  • Kê minh cẩu đạo (雞鳴狗盜): Đây là cụm từ Hán Việt gốc trực tiếp của thành ngữ "Chó gà Tề khách", có nghĩa tương tự: gà gáy chó sủa, chỉ tài vặt.
  • Tài mọn: Tài năng nhỏ bé, tầm thường.
  • Kẻ tầm thường: Người không có tài cán gì đặc biệt.
Từ đồng nghĩa
  • Tài vặt: Tài năng nhỏ, không quan trọng.
  • Bổng hậu: (Nghĩa gốc: tiếng gà gáy tiếng chó sủa) Cũng chỉ tài vặt, ít khi dùng.
Từ trái nghĩa
  • Kỳ tài: Tài năng xuất chúng, hiếm có.
  • Đại tài: Tài năng lớn, phi thường.
  • Kinh thiên động địa: (Tài năng) làm chấn động trời đất.
Giải thích nguồn gốc (Điển tích)

Thành ngữ này bắt nguồn từ điển tích về Mạnh Thường Quân thời Chiến Quốc. Khi bị vua Tần giam giữ, ông đã được hai vị tân khách (khách ở cửa) có tài vặt giúp đỡ thoát nạn: một người có tài bắt chước tiếng chó sủa để đột nhập kho trộm lại áo quý, một người bắt chước tiếng gà gáy để mở cửa ải. Nhờ hai tài vặt này mà Mạnh Thường Quân thoát chết. Từ đó, "chó gà Tề khách" (tức những vị khách có tài như chó, gà của nước Tề) được dùng để ví với những người có tài năng nhỏ nhưng hữu dụng trong cơn nguy biến.

  1. Chỉ những người có tài vặt và được quý trọngù
  2. Trong số các tân khách nhà Mạnh Thường quân nước Tề có người có tài vặt bắt chước tiếng chó sủa, gà gáy
  3. Đông Chu Liệt Quốc: Mạnh Thường quân là tướng nước Tề được phái sang sứ nước Tần. Mạnh Thường Quân cùng hơn nghìn tân khách, hơn 100 cỗ xe theo hướng Tây mà đi đến Hàm Dương vào yết kiến vua Tần. Vua Tần nghe gièm có ý định giết Mạnh Thường quân. Mạnh Thường Quân muốn có chiếc áo cầu lông trắng để biếu Yêu Cơ (Thiếp yêu của vua Tần) để nhờ nàng xin hộ vua Tần. Mạnh Thường Quân dò hỏi khắp tân khách xem có ai có thể kiếm được chiếc áo cầu đó hay không. Ai nấy đều im không đáp. Sau đó có người khách nói là có thể giả làm chó vào kho trộm lại chiếc áo cầu đã biếu vua Tần để biếu Yêu Cơ. Người khách quả đã làm được điều đó. Nhờ đó Yêu Cơ mới nói giúp vua Tần cho Mạnh Thường quân về Tề. Mạnh Thường Quân sợ vua Tần đổi ý bèn ngay đêm hôm ấy gấp đường ra đi. Đến cửa Hàm Cốc mới vào nữa đêm, cửa quan đã khóa chặt từ lâu rồi. Mạnh thường quân sợ có quân đuổi theo, mong ra khỏi cửa quan ngay nhưng cửa quan đến gà gáy mới mở. Mạnh Thường Quân lo sợ, bồn chồn. Trong đám hạ khách có người khác bắt chước được tiếng gà gáy bèn cất tiếng gáy lên. Bao nhiêu gà quanh đó đều gáy theo. Cửa quan mở, Mạnh Thường quân cùng quan khách qua cửa quan gấp đường về Tề. ông bảo 2 người khách kia rằng: "Từ nay được thoát khỏi miệng hùm là nhờ sức chó sủa gà gáy đó." Xem Mạnh Thường quân