Chế Thắng phu nhân
Học thuậtThân thiện
Định nghĩa
- Danh từ riêng:
- Danh hiệu của một nữ thần trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam: "Chế Thắng phu nhân" là danh hiệu được phong cho Nguyễn Bích Châu, một cung nữ của vua Trần Duệ Tông, sau khi bà được cho là hiến thân để cầu cho sóng yên biển lặng, giúp thuyền vua vượt qua bão tố. Bà được thờ phụng như một vị thần bảo hộ cho người đi biển.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ riêng:
- Nhân dân vùng biển lập đền thờ Chế Thắng phu nhân để cầu mong sự bình an khi ra khơi.
- Truyền thuyết kể rằng Chế Thắng phu nhân rất linh thiêng, thường phù hộ cho thuyền bè qua lại vùng biển Kỳ Hoa.
Các cách sử dụng nâng cao
"Đền thờ Chế Thắng phu nhân": chỉ địa điểm thờ tự vị nữ thần này, thường được xây dựng ở các vùng ven biển.
- Đền thờ Chế Thắng phu nhân ở cửa biển là một di tích lịch sử văn hóa quan trọng.
"Sự tích Chế Thắng phu nhân": chỉ câu chuyện, truyền thuyết về cuộc đời và sự hiển linh của bà.
- Sự tích Chế Thắng phu nhân là một minh chứng cho lòng dũng cảm và sự hy sinh vì đại nghĩa.
Biến thể và từ gần giống
- Nguyễn Bích Châu (Danh từ riêng): tên thật của Chế Thắng phu nhân khi còn là cung nữ.
- Thượng đẳng thần (Danh từ): bậc thần cao nhất trong hệ thống thần linh được triều đình phong kiến Việt Nam công nhận và sắc phong, là danh vị được phong cho Chế Thắng phu nhân.
Từ đồng nghĩa
- Nữ thần biển: vị thần cai quản hoặc bảo hộ cho biển cả và người đi biển (dùng để chỉ chung, trong đó có Chế Thắng phu nhân).
- Thần hộ mệnh: vị thần phù hộ, che chở (có thể dùng trong ngữ cảnh nói về sự bảo vệ của bà).
Thành ngữ/Truyền thuyết liên quan
- "Vũng Nàng" (hay "Vũng Nương loan"): tên một vũng/vịnh biển gắn liền với truyền thuyết về Chế Thắng phu nhân, tương truyền là nơi thuyền của vua gặp bão và cũng là nơi ghi dấu sự kiện bà hiến thân.
- Vũng Nàng ngày nay vẫn còn đó, gợi nhớ về sự tích bi tráng của Chế Thắng phu nhân.
- Tức nàng Nguyễn Bích Châu, cung nữ của vua Trần Duệ Tông. Nhà vua nam chinh tới Kỳ Hoa gặp gió to thuyền đi không được. Vua bèn trai giới bí mật cầu đảo, đặt người cung nữ ấy lên chiếc mâm vàng, để trôi trên mặt nước dâng cho Thủy thần. Do có chuyện báo ơn đó nên thường linh ứng. Người dân bèn lập đền thờ ở bên ngoài cửa bể. Nàng được phong là thượng đẳng thần. Vũng dưới gọi là "Vũng Nàng" (Nương loan)