Định nghĩa

1. Danh từ riêng:
   • Vị thần tổ trong truyền thuyết Việt Nam: Lạc Long Quân là một nhân vật huyền thoại, được coi là thủy tổ của dân tộc Việt Nam, con trai của Kinh Dương Vương và Long Nữ.
   • Biểu tượng của nguồn gốc "Con Rồng, cháu Tiên": Tên của ngài gắn liền với truyền thuyết "Trăm trứng" và nguồn gốc chung của cộng đồng các dân tộc Việt.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ riêng:
  • Truyền thuyết kể rằng Lạc Long Quân lấy Âu Cơ, sinh ra bọc trăm trứng.
  • Lạc Long Quân dạy dân trồng lúa nước và cách xây nhà ở.
  • Người Việt tự hào có nguồn gốc từ cha Lạc Long Quân và mẹ Âu Cơ.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Huyền tích Lạc Long Quân": dùng để chỉ toàn bộ câu chuyện, hệ thống truyền thuyết xoay quanh nhân vật này.
  • Huyền tích Lạc Long Quân - Âu Cơ giải thích cho cội nguồn dân tộc.
• "Theo gót Lạc Long Quân": (cách nói văn chương) ám chỉ việc khai phá, mở mang vùng đất mới, đặc biệt là vùng đồng bằng và biển cả.
  • Những ngư dân dũng cảm ấy như đang theo gót Lạc Long Quân để chinh phục biển khơi.

Biến thể và từ liên quan

• Lạc (trong Lạc Long Quân, Lạc dân, Lạc Việt): thường chỉ cộng đồng người Việt cổ.
• Long Quân: danh hiệu, có nghĩa là "vua Rồng".
• Âu Cơ: tên người vợ của Lạc Long Quân trong truyền thuyết, tượng trưng cho nguồn gốc núi rừng/Tiên.
• Hùng Vương/Hùng Vương thứ nhất: người con trưởng được suy tôn làm vua, tiếp nối sự nghiệp của Lạc Long Quân.

Từ đồng nghĩa/ cách gọi khác

• Thủy tổ người Việt: Ông tổ đầu tiên của người Việt.
• Sùng Lãm: tên húy được một số tài liệu ghi chép.
• Vua Rồng: cách gọi theo nghĩa của danh hiệu "Long Quân".

Các cụm từ liên quan

• "Cha Lạc Long Quân, mẹ Âu Cơ": cụm từ cố định dùng để nhắc đến cặp tổ phụ - tổ mẫu trong tâm thức dân tộc.
  • Truyền thống đó bắt nguồn từ thời cha Lạc Long Quân, mẹ Âu Cơ.
• "Con Rồng, cháu Tiên": thành ngữ chỉ nguồn gốc và bản sắc tự hào của dân tộc Việt Nam, bắt nguồn từ truyền thuyết này.
  • Là con Rồng, cháu Tiên, chúng ta phải biết đoàn kết và yêu thương nhau.

Thành ngữ, biểu tượng liên quan

• "Đồng bào": nghĩa đen là "cùng một bọc", xuất phát từ truyền thuyết trăm trứng của Lạc Long Quân và Âu Cơ, dùng để chỉ sự thân thiết, ruột thịt giữa những người cùng dân tộc.
  • 54 dân tộc anh em đều là đồng bào, cùng chung một nguồn cội.
• Biểu tượng Rồng - Tiên: biểu tượng văn hóa đặc trưng, đại diện cho sự hòa hợp giữa hai không gian sống (biển/đồng bằng và núi rừng) và hai nguồn gốc (cha Rồng, mẹ Tiên) trong huyền sử Việt.