Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Số phận, vận mệnh đã được định sẵn: "căn số" chỉ số phận, phần đời mà một người phải trải qua theo quan niệm tín ngưỡng, tâm linh, thường được cho là đã được an bài từ trước.
   • (Toán học, cũ) Căn số: Trong toán học, "căn số" là một thuật ngữ cũ để chỉ giá trị căn bậc hai, căn bậc ba... của một số.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ (nghĩa số phận):
  • Mỗi người đều có một căn số riêng, không ai giống ai.
  • Ông ấy tin rằng mọi khổ đau trong đời mình đều đã nằm trong căn số.
• Danh từ (nghĩa toán học, cũ):
  • Trong sách giáo khoa cũ có nhắc đến khái niệm căn số. (Cách dùng này hiện nay rất hiếm gặp.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "an bài căn số": chỉ việc số phận đã được sắp đặt, định đoạt từ trước.
  • Con người ta không thể chống lại sự an bài căn số.
• "căn số hẩm hiu": chỉ số phận đen đủi, kém may mắn.
  • Bà lão có một căn số hẩm hiu, cả đời lam lũ.
• "căn số may mắn": chỉ số phận tốt lành, gặp nhiều điều thuận lợi.
  • Ai cũng ao ước có được một căn số may mắn.

Biến thể và từ gần giống

• Căn (danh từ): có nhiều nghĩa như nguồn gốc, cơ sở (căn cứ), hoặc đơn vị đo (căn nhà). Trong "căn số", "căn" mang nghĩa gốc rễ, cội nguồn của số phận.
• Số (danh từ): vận mệnh, số phận. "Số" thường dùng độc lập với nghĩa tương tự "căn số" nhưng nhấn mạnh hơn vào yếu tố định lượng, may rủi (ví dụ: số đỏ, số đen).
• Căn mệnh (danh từ): từ đồng nghĩa, cũng chỉ số phận, vận mệnh.
• Định mệnh (danh từ): số phận đã được định sẵn, không thể thay đổi.
• Vận số (danh từ): vận mệnh, số phận, thường nhấn mạnh vào sự thay đổi theo thời gian (vận).

Từ đồng nghĩa

• Số phận: vận mệnh của đời người.
• Vận mệnh: đường đời đã được sắp đặt.
• Tử vi: môn học dùng để luận đoán căn số (thường dùng trong cụm "lá số tử vi").

Lưu ý sử dụng

• Từ "căn số" mang sắc thái trang trọng, thường được dùng trong văn chương, tôn giáo (Phật giáo), hoặc các bàn luận triết lý về đời người.
• Trong toán học, thuật ngữ "căn số" đã lỗi thời. Ngày nay, người ta dùng "căn bậc hai", "căn bậc n" hoặc đơn giản là "căn" (ví dụ: căn của 9 là 3).
• Không nên nhầm lẫn "căn số" (số phận) với "căn cước" (giấy tờ tùy thân) hay "căn nguyên" (nguyên nhân).