Định nghĩa

1. Kết từ (liên từ):

   • Biểu thị sự đối lập, nhượng bộ: "cơ mà" dùng để nối hai mệnh đề, ý kiến trái ngược nhau, thường mang nghĩa "nhưng mà", "tuy nhiên". Có sắc thái khẩu ngữ, thân mật.

2. Trợ từ (thán từ):

   • Nhấn mạnh, bổ sung thông tin: "cơ mà" đặt cuối câu để nhấn mạnh một điều đối lập với điều vừa nói, hoặc để giải thích, biện hộ.

Ví dụ sử dụng

• Kết từ:

  • Tôi muốn đi chơi, cơ mà trời mưa. (Tôi muốn đi chơi, nhưng trời mưa.)
  • Cô ấy nói tiếng Anh giỏi, cơ mà viết thì yếu. (Cô ấy nói tiếng Anh tốt, tuy nhiên viết lại kém.)

• Trợ từ:

  • Anh ấy đẹp trai cơ mà! (Nhấn mạnh rằng anh ấy đẹp trai, trái với ý kiến phủ định trước đó.)
  • Tôi có làm gì đâu cơ mà! (Biện hộ rằng tôi không làm gì sai, nhấn mạnh sự vô tội.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "cơ mà" trong câu hỏi tu từ: Dùng để phản bác nhẹ nhàng hoặc thể hiện sự ngạc nhiên.

  • Sao lại thế được cơ mà? (Làm sao có thể xảy ra như vậy? — Ý bác bỏ điều vừa nghe.)

• "cơ mà" trong lời nói đùa: Tạo sắc thái vui vẻ, thân mật.

  • Học hành chăm chỉ cơ mà, thi trượt mới lạ! (Vừa khen vừa đùa: học chăm thì thi trượt mới lạ.)

Biến thể và từ gần giống

• Mà (kết từ): dạng rút gọn của "cơ mà", cũng biểu thị đối lập nhưng ít nhấn mạnh hơn.

  • Tôi muốn đi mà không được. (Tôi muốn đi nhưng không được.)

• Nhưng mà (kết từ): đồng nghĩa hoàn toàn với "cơ mà", phổ biến hơn trong văn viết.

  • Nhưng mà trời mưa nên tôi ở nhà. (Tuy nhiên trời mưa nên tôi ở nhà.)

Từ đồng nghĩa

• Nhưng: kết từ chỉ đối lập, trang trọng hơn.
• Tuy nhiên: kết từ chỉ nhượng bộ, dùng trong văn phong trang trọng.
• Thế mà: trợ từ nhấn mạnh sự đối lập bất ngờ.

Thành ngữ liên quan

• Nói thế cơ mà: Cụm từ nhấn mạnh lời khẳng định trước đó, thường dùng trong tranh luận.
  • Nói thế cơ mà, anh vẫn không tin? (Tôi đã nói rõ ràng thế rồi, anh vẫn không tin sao?)