Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Bộ lòng của động vật (thường là lợn, bò): "cỗ lòng" chỉ tập hợp các bộ phận nội tạng bên trong bụng của động vật, bao gồm tim, gan, phổi, dạ dày, ruột, v.v., thường được dùng làm thực phẩm.
   • Nghĩa bóng (văn chương, cổ): "cỗ lòng" còn được dùng để chỉ tấm lòng, tình cảm sâu kín, nội tâm của con người, mang sắc thái trang trọng hoặc thi vị.

Ví dụ sử dụng

• Nghĩa đen (bộ phận động vật):

  • Món tiết canh dùng cỗ lòng lợn là đặc sản của vùng quê. (Món tiết canh sử dụng nội tạng lợn là món ăn đặc trưng của vùng nông thôn.)
  • Cỗ lòng bò luộc chấm mắm gừng rất ngon. (Nội tạng bò luộc ăn kèm nước mắm gừng rất hấp dẫn.)

• Nghĩa bóng (tấm lòng, nội tâm):

  • Người xưa thường nói "cỗ lòng" để chỉ những tâm sự thầm kín. (Người xưa dùng từ "cỗ lòng" để diễn tả những tình cảm sâu xa, khó nói.)
  • Cỗ lòng của kẻ sĩ luôn hướng về non nước. (Tấm lòng của người trí thức luôn hướng về quê hương, đất nước.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "cỗ lòng" trong văn học cổ điển: thường xuất hiện trong thơ ca, văn chương để chỉ nỗi niềm, tâm sự.

  • Thơ bà Huyện Thanh Quan có câu: "Cỗ lòng hiu hắt như cây cỏ" (Tấm lòng cô đơn, buồn bã như cây cỏ héo úa.)

• "cỗ lòng" trong ẩm thực: chỉ cách chế biến nội tạng động vật thành món ăn.

  • Cỗ lòng lợn luộc là món nhậu khoái khẩu của nhiều người. (Nội tạng lợn luộc là món ăn ưa thích khi uống rượu.)

Biến thể và từ gần giống

• Lòng (danh từ): nội tạng động vật nói chung, hoặc tấm lòng người.

  • Lòng lợn xào chua ngọt. (Nội tạng lợn xào chua ngọt.)
  • Tấm lòng vàng. (Tấm lòng nhân hậu, tốt bụng.)

• Cỗ (danh từ): bộ, tập hợp các món ăn hoặc đồ vật.

  • Cỗ bàn. (Bàn tiệc.)
  • Cỗ bài. (Bộ bài.)

Từ đồng nghĩa

• Nội tạng: bộ phận bên trong cơ thể động vật (nghĩa đen).

  • Nội tạng lợn dùng để nấu cháo. (Nội tạng lợn dùng nấu cháo.)

• Tấm lòng: tình cảm, tâm hồn (nghĩa bóng).

  • Tấm lòng của người mẹ thật bao la. (Tình cảm của người mẹ thật rộng lớn.)

Thành ngữ liên quan

• Cỗ lòng nặng trĩu: tấm lòng đầy lo âu, phiền muộn.

  • Sau tin dữ, cỗ lòng anh ấy nặng trĩu. (Sau tin xấu, tâm hồn anh ấy trĩu nặng nỗi buồn.)

• Cỗ lòng vàng: tấm lòng quý giá, tốt đẹp.

  • Người bạn ấy có cỗ lòng vàng, luôn giúp đỡ người khác. (Người bạn đó có tấm lòng cao quý, luôn sẵn sàng giúp đỡ.)