Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Nhiệm vụ, trách nhiệm gắn liền với một vị trí, chức vụ nhất định trong xã hội hoặc tổ chức: "chức phận" chỉ phần việc, bổn phận mà một người phải thực hiện khi đảm nhận một vai trò cụ thể.
   • Vị thế, địa vị kèm theo bổn phận tương ứng: Từ này cũng có thể ám chỉ vị trí xã hội của một người và những nghĩa vụ đạo đức, xã hội đi kèm với vị trí đó.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Mỗi người cần ý thức rõ chức phận của mình để công việc được trôi chảy. (Mỗi người cần ý thức rõ nhiệm vụ của mình để công việc được trôi chảy.)
  • Ông ấy luôn tận tâm hoàn thành chức phận của một người thầy. (Ông ấy luôn tận tâm hoàn thành trách nhiệm của một người thầy.)
  • Làm cha mẹ, chức phận nuôi dạy con cái là rất quan trọng. (Làm cha mẹ, bổn phận nuôi dạy con cái là rất quan trọng.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Làm tròn chức phận": hoàn thành đầy đủ và tốt đẹp nhiệm vụ, bổn phận của mình.

  • Người lính ấy đã làm tròn chức phận bảo vệ Tổ quốc. (Người lính ấy đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.)

• "Ý thức chức phận": có nhận thức đúng đắn về nhiệm vụ, trách nhiệm của bản thân.

  • Một công chức tốt trước hết phải có ý thức chức phận rõ ràng. (Một công chức tốt trước hết phải có nhận thức về trách nhiệm rõ ràng.)

Biến thể và từ liên quan

• Chức vụ (danh từ): vị trí công tác, chức danh cụ thể trong một hệ thống (ví dụ: chủ tịch, giám đốc). "Chức phận" thường nhấn mạnh đến phần trách nhiệm, bổn phận hơn là danh xưng.
• Bổn phận (danh từ): nghĩa vụ, điều phải làm theo đạo lý, thường mang sắc thái đạo đức, tình cảm (ví dụ: bổn phận con cái). "Chức phận" có thể bao hàm "bổn phận" nhưng thường gắn với một vị trí cụ thể hơn.
• Nhiệm vụ (danh từ): công việc được giao phó phải hoàn thành. "Nhiệm vụ" có phạm vi rộng hơn và có thể không gắn với một "chức" cụ thể.

Từ đồng nghĩa

• Trách nhiệm: điều phải gánh vác, lo liệu.
• Phận sự: phần việc, bổn phận phải làm (từ này gần nghĩa nhất với "chức phận").

Thành ngữ, cách nói liên quan

• "Chức phận sở tại": nhiệm vụ, trách nhiệm ngay tại vị trí, nơi mình đang đảm nhận.

  • Anh ta chỉ cần lo chức phận sở tại của mình thật tốt. (Anh ta chỉ cần lo nhiệm vụ ngay tại vị trí của mình thật tốt.)

• "Biết chức phận mình": hiểu rõ giới hạn, phạm vi quyền hạn và nhiệm vụ của bản thân, không vượt quá.

  • Một thuộc cấp nên biết chức phận mình. (Một thuộc cấp nên hiểu rõ phạm vi trách nhiệm của mình.)