chơn
Định nghĩa
Danh từ:
- Bộ phận dưới cùng của cơ thể người hoặc động vật, dùng để đỡ thân và di chuyển: "chơn" là biến thể ngữ âm của "chân", thường xuất hiện trong văn phong cổ hoặc phương ngữ.
- Phần dưới cùng của một vật, dùng để nâng đỡ: "chơn" cũng chỉ phần gốc, đế của đồ vật, tương tự "chân".
Tính từ:
- Thật, chính xác, không giả dối: "chơn" là biến thể của "chân" trong các từ ghép như "chơn thật", "chơn thành", mang nghĩa trung thực, không giả tạo.
Ví dụ sử dụng
Danh từ:
- Cái bàn này có bốn chơn. (Cái bàn có bốn chân, phần đỡ thân bàn.)
- Người ấy đi chơn không giày. (Người ấy đi chân trần, không mang giày dép.)
Tính từ:
- Lời nói của anh ấy rất chơn thật. (Lời nói của anh ấy rất thật thà, không dối trá.)
- Tình cảm chơn thành là điều quý giá. (Tình cảm chân thành, không giả tạo là điều đáng trân trọng.)
Các cách sử dụng nâng cao
"chơn chất": tính từ chỉ sự mộc mạc, thật thà, không màu mè.
- Con người chơn chất ấy được mọi người yêu mến. (Người thật thà, chất phác ấy được mọi người quý mến.)
"tả chơn": động từ chỉ việc miêu tả chính xác, trung thực, thường dùng trong văn học cổ.
- Tác giả đã tả chơn cuộc sống nông thôn. (Tác giả mô tả chân thực cuộc sống ở nông thôn.)
Biến thể và từ gần giống
Chân (danh từ/tính từ): từ gốc phổ biến, nghĩa tương tự "chơn" nhưng được dùng rộng rãi hơn trong tiếng Việt hiện đại.
- Chân bàn, chân thành. (Bộ phận đỡ bàn, sự thật lòng.)
Chơn giả (tính từ): không thật, giả dối — trái nghĩa của "chơn thật".
- Hành vi chơn giả bị xã hội lên án. (Hành vi giả dối bị xã hội chỉ trích.)
Từ đồng nghĩa
- Thật: trung thực, không dối trá (đồng nghĩa với "chơn" khi mang nghĩa tính từ).
- Chân thật: thật thà, thành thật.
- Mộc mạc: giản dị, không cầu kỳ (gần nghĩa với "chơn chất").
Thành ngữ liên quan
Chơn thành thực ý: lòng thành thật, ý định chân thật.
- Anh ấy đối xử với tôi bằng chơn thành thực ý. (Anh ấy đối xử với tôi bằng tấm lòng chân thật và ý tốt.)
Chơn lý: chân lý, sự thật hiển nhiên, không thể chối cãi.
- Đó là chơn lý của cuộc sống. (Đó là sự thật hiển nhiên trong cuộc sống.)