Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Ít, không nhiều, không rộng rãi: Dùng để chỉ số lượng, mức độ của một thứ gì đó là nhỏ, không đáng kể, không phong phú.
   • Keo kiệt, bủn xỉn: Dùng để chỉ tính cách của một người không rộng rãi, không sẵn lòng cho đi hoặc chia sẻ.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Anh ta có một tầm hiểu biết hẹp lượng về lịch sử. (Kiến thức lịch sử của anh ta không nhiều, hạn hẹp.)
  • Bà chủ quán có phần hẹp lượng khi chia phần ăn cho khách. (Bà chủ quán chia phần ăn ít một cách keo kiệt.)
  • Lòng khoan dung hẹp lượng sẽ không giúp giải quyết mâu thuẫn. (Sự khoan dung ít ỏi, không rộng lượng sẽ khó hòa giải.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "hẹp lượng trong suy nghĩ": chỉ cách nghĩ thiển cận, không rộng mở, không bao quát.
  • Một góc nhìn hẹp lượng trong suy nghĩ sẽ cản trở sự phát triển.
• "hẹp lượng về tình cảm": chỉ tình cảm dành cho ai đó ít ỏi, không sâu đậm.
  • Tình yêu hẹp lượng không đủ sức vượt qua sóng gió.

Biến thể và từ gần giống

• Hẹp hòi (tính từ): có tính cách nhỏ nhen, ích kỷ, không rộng lượng. (Thường nhấn mạnh vào tính cách hơn là số lượng).
• Bủn xỉn (tính từ): keo kiệt, không muốn tiêu xài hoặc cho đi. (Thường dùng trong ngữ cảnh tiền bạc, vật chất).
• Khiêm tốn (tính từ): ít, nhỏ. (Mang sắc thái tích cực, không có nghĩa keo kiệt).

Từ đồng nghĩa

• Keo kiệt: không rộng rãi, giữ khư khư của cải.
• Bần tiện: hẹp hòi, nhỏ nhen về mặt vật chất và tinh thần.
• Ít ỏi: có số lượng nhỏ, không đáng kể.

Từ trái nghĩa

• Rộng lượng: hào phóng, sẵn sàng cho đi.
• Hào phóng: rộng rãi, không so đo tính toán (thường về tiền bạc).
• Phong phú: nhiều, đa dạng (về số lượng, chủng loại).
• Dồi dào: có rất nhiều, dư thừa.

Lưu ý sử dụng

• Từ "hẹp lượng" ít phổ biến trong văn nói hàng ngày. Trong nhiều ngữ cảnh, người ta thường dùng các từ như "hẹp hòi", "keo kiệt" hoặc "ít ỏi" hơn.
• Từ này thường được dùng trong văn viết hoặc các ngữ cảnh trang trọng hơn là văn nói thông thường.
• Nghĩa của từ kết hợp cả hai yếu tố: "hẹp" (về không gian, phạm vi) và "lượng" (về số lượng). Do đó, nó có thể mô tả sự hạn chế cả về quy mô lẫn số lượng.