Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Nguyên nhân, điều làm nền tảng cho một sự việc, hành động: "lí do" chỉ cái cớ, điều kiện hoặc yếu tố giải thích tại sao một điều gì đó xảy ra hoặc được thực hiện.
   • Cớ, lẽ để biện minh: "lí do" cũng được dùng để nói về sự biện hộ hoặc giải thích cho hành động của mình.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Có lí do xác đáng để không đến chỗ hẹn. (Có nguyên nhân chính đáng để không đến điểm hẹn.)
  • Vắng mặt không có lí do. (Không có nguyên nhân mà vắng mặt.)
  • Không phải là không có lí do. (Không phải là không có nguyên nhân.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "lí do chính đáng": nguyên nhân được coi là hợp lý, công bằng.
  • Anh ấy từ chối với một lí do chính đáng. (Anh ấy từ chối vì một nguyên nhân hợp lý.)
• "tìm lí do": cố gắng giải thích hoặc biện minh.
  • Đừng tìm lí do để trốn tránh trách nhiệm. (Đừng cố giải thích để tránh nhiệm vụ.)

Biến thể và từ gần giống

• Lý do (danh từ): biến thể chính tả phổ biến của "lí do" (cả hai đều đúng).
  • Lý do thất bại là do thiếu chuẩn bị. (Nguyên nhân thất bại là do thiếu sự chuẩn bị.)
• Cớ (danh từ): lý do, thường mang sắc thái tiêu cực hoặc không chính đáng.
  • Tìm cớ để cãi nhau. (Tìm lý do để gây gổ.)

Từ đồng nghĩa

• Nguyên nhân: yếu tố gây ra sự việc.
• Nguyên cớ: lý do, đặc biệt là lý do không chính đáng.
• Lẽ: điều hợp lý, cơ sở cho hành động.

Thành ngữ liên quan

• Có lí do mới đến, không có lí do mới đi: mọi việc đều có nguyên nhân của nó.
  • Có lí do mới đến, không có lí do mới đi, đừng hỏi nhiều. (Mọi hành động đều có nguyên nhân, đừng thắc mắc quá nhiều.)