Định nghĩa

1. Động từ:
   • Dùng lý lẽ để biện bạch, tranh luận: "nói lí" chỉ hành động đưa ra các lý do, lập luận để bảo vệ ý kiến của mình hoặc để phản bác người khác, thường mang sắc thái cố chấp hoặc hay cãi.
   • Thuyết phục bằng lời lẽ có lý: "nói lí" cũng có thể được dùng theo nghĩa trung tính, chỉ việc trình bày một cách hợp lý để người khác hiểu và chấp nhận.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:
  • Nó hay nói lí lắm, ai nói gì cũng cãi được. (Nó thường xuyên dùng lý lẽ để tranh luận, không chịu nhường ai.)
  • Đừng nói lí với tôi nữa, tôi đã mệt rồi. (Đừng cố biện bạch thêm nữa, tôi không muốn nghe.)
  • Cô ấy nói lí rất giỏi, khiến mọi người phải đồng ý. (Cô ấy thuyết phục người khác bằng lập luận chặt chẽ.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "hay nói lí": thường dùng để chỉ người có thói quen tranh luận, hay cãi.

  • Thằng bé này hay nói lí quá, lớn lên chắc làm luật sư. (Đứa trẻ này thích tranh luận, lớn lên có thể làm nghề luật.)

• "nói lí sự": dùng lý lẽ một cách cầu kỳ, đôi khi thiếu thực tế.

  • Anh ta toàn nói lí sự, chẳng ai chịu nổi. (Anh ta dùng lý lẽ một cách rườm rà, không thuyết phục.)

Biến thể và từ gần giống

• Lí sự (danh từ): lý lẽ, thường mang nghĩa tiêu cực là cãi bướng.

  • Đừng đưa lí sự ra để biện hộ. (Đừng dùng lý lẽ cố chấp để bào chữa.)

• Nói lẽ (động từ): nói điều hợp lý, thường trung tính hơn "nói lí".

  • Nói lẽ phải để người ta nghe. (Nói điều đúng đắn để thuyết phục người khác.)

Từ đồng nghĩa

• Biện bạch: dùng lời lẽ để giải thích, bào chữa.
• Tranh luận: bàn cãi để bảo vệ ý kiến.
• Cãi: phản bác, không đồng ý (thường mang sắc thái mạnh hơn).

Thành ngữ liên quan

• Nói lí không ai nghe: dùng lý lẽ nhưng không được chấp nhận.
  • Nó nói lí không ai nghe vì nó chỉ cãi bướng. (Lý lẽ của nó không thuyết phục được ai vì nó chỉ cố cãi.)