tấc cỏ, ba xuân

Học thuật
Thân thiện
Định nghĩa
  1. Thành ngữ:
    • Tấc cỏ, ba xuân: Là một thành ngữ Hán Việt, dùng để ví von về tình cảm và đạo hiếu của con cái đối với cha mẹ. "Tấc cỏ" (ngọn cỏ nhỏ bé) tượng trưng cho người con. "Ba xuân" (ba tháng mùa xuân, tượng trưng cho sự ấm áp, nuôi dưỡng) tượng trưng cho công ơn sinh thành, dưỡng dục to lớn của cha mẹ. Thành ngữ này diễn tả sự nhỏ bé, khiêm nhường của lòng hiếu thảo con cái so với công lao trời biển của đấng sinh thành.
Ví dụ sử dụng
  • Thành ngữ:
    • Công cha nghĩa mẹ thật mênh mông, tấc cỏ sao đền đáp nổi ba xuân. (Công ơn cha mẹ thật lớn lao, lòng hiếu thảo nhỏ bé của con cái sao có thể báo đáp hết được.)
    • Câu chuyện ấy là bài học về đạo hiếu, nhắc nhở mỗi người con về nghĩa "tấc cỏ, ba xuân". (Câu chuyện ấy là bài học về lòng hiếu thảo, nhắc nhở mỗi người con về đạo lý công ơn cha mẹ lớn lao khó báo đáp.)
Các cách sử dụng nâng cao
  • Thành ngữ này thường được dùng trong văn chương, thơ ca hoặc lời ăn tiếng nói trang trọng để nói về đạo làm con.
  • Có thể dùng để rút gọn ý so sánh giữa sự nhỏ bé và sự to lớn trong các mối quan hệ ân tình khác, nhưng nghĩa gốc và phổ biến nhất vẫn là nói về cha mẹ và con cái.
Biến thể và từ gần giống
  • Thốn thảo tâm: (Từ Hán Việt) "Lòng tấc cỏ", chỉ tấm lòng hiếu thảo của con cái.
  • Tam xuân huy: (Từ Hán Việt) "Ánh sáng ba xuân", chỉ công ơn nuôi dưỡng, che chở ấm áp của cha mẹ.
  • Cù lao đội đức: Thành ngữ chỉ công ơn sinh thành, nuôi nấng vất vả của cha mẹ.
Từ đồng nghĩa
  • Công cha như núi Thái Sơn, nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra: Thành ngữ diễn tả công ơn cha mẹ to lớn.
  • Ơn nghĩa sinh thành: Cụm từ chỉ ơn sinh thành dưỡng dục của cha mẹ.
Nguồn gốc và bối cảnh
  • Thành ngữ bắt nguồn từ câu thơ của nhà thơ Mạnh Giao đời Đường: "Thùy ngôn thốn thảo tâm, báo đắc tam xuân huy" (Ai bảo cái lòng của ngọn cỏ một tấc, báo đáp được ánh sáng của ba tháng xuân). Thành ngữ "tấc cỏ, ba xuân" là cách nói tắt, cô đọng ý thơ này.
  1. Do chữ thốn thảo, tâm xuân. Thơ tả tình đi chơi xa nhớ mẹ của Mạnh Giao đời Đường có câu: Dục tương thốn thảo tâm, báo đáp tam xuân huy (Ai bảo cái lòng của ngọn cỏ một tấc (ngọn cỏ ngắn) báo đáp được ánh sáng ấm áp của ba tháng xuân). Tấc cỏ: Ví với người con. Ba xuân Ví với công ơn cha mẹ