tự cảm

Thân thiện

Một học sinh quan sát hiện tượng tự cảm trong thí nghiệm vật lý.

Định nghĩa

1. Danh từ (Vật lý):
   • Hiện tượng tự cảm: Hiện tượng xảy ra khi dòng điện biến thiên trong một mạch kín gây ra một suất điện động cảm ứng ngay trong chính mạch điện đó. Suất điện động này chống lại sự biến thiên của dòng điện đã sinh ra nó.
   • Hệ số tự cảm (độ tự cảm): Một đại lượng vật lý đặc trưng cho khả năng chống lại sự thay đổi dòng điện của một cuộn dây hoặc mạch điện, ký hiệu là L, đơn vị là Henry (H).

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Hiện tượng tự cảm xuất hiện rõ rệt khi đóng hoặc ngắt mạch điện chứa cuộn dây.
  • Khi ngắt công tắc, đèn có thể sáng lên một lúc rồi mới tắt hẳn do tác dụng của tự cảm.
  • Độ tự cảm của cuộn dây phụ thuộc vào số vòng dây và vật liệu lõi.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Suất điện động tự cảm": Là suất điện động sinh ra do hiện tượng tự cảm, được tính bằng công thức: e = -L (di/dt), trong đó dấu trừ thể hiện chiều chống lại sự biến thiên của dòng điện.
  • Suất điện động tự cảm có thể đạt giá trị rất lớn khi dòng điện bị ngắt đột ngột.
• "Năng lượng từ trường của ống dây tự cảm": Năng lượng được dự trữ trong từ trường của cuộn dây khi có dòng điện chạy qua, được tính bằng công thức: W = (1/2) L I².
  • Khi ngắt mạch, năng lượng từ trường của ống dây tự cảm có thể chuyển hóa thành tia lửa điện.

Biến thể và từ liên quan

• Hiện tượng cảm ứng điện từ: Hiện tượng tổng quát hơn, trong đó từ trường biến thiên sinh ra dòng điện cảm ứng. Tự cảm là một trường hợp đặc biệt của cảm ứng điện từ.
• Hỗ cảm: Hiện tượng cảm ứng điện từ xảy ra giữa hai mạch điện kín đặt gần nhau, khi dòng điện biến thiên trong mạch này gây ra suất điện động cảm ứng trong mạch kia.
• Cuộn cảm (cuộn dây tự cảm): Linh kiện điện tử có hệ số tự cảm L xác định, dùng để chặn dòng điện cao tần hoặc tích trữ năng lượng trong mạch.

Từ đồng nghĩa/Gần nghĩa

• Tự cảm ứng: Cách gọi khác của hiện tượng tự cảm.
• Độ tự cảm: Thường dùng để chỉ hệ số tự cảm (L).

Các cụm từ liên quan

• Hiện tượng tự cảm trong mạch điện xoay chiều: Trong mạch xoay chiều, cuộn cảm gây ra cảm kháng (ZL = ωL), làm dòng điện trễ pha so với điện áp một góc π/2.
• Dập tắt hồ quang điện bằng tự cảm: Ứng dụng của hiện tượng tự cảm trong các thiết bị đóng cắt, nơi cuộn dây tự cảm được dùng để hạn chế tia lửa điện khi ngắt mạch.

Thành ngữ/Cụm từ cố định

(Không có thành ngữ phổ biến cho thuật ngữ chuyên môn này)

Học thuật

1. (lý) Tác dụng của một dòng điện gây một dòng cảm ứng ngay trong mạch mà nó chạy qua và làm cho dòng chậm lại đối với hiệu điện thế.