thoái hoá

Định nghĩa

1. Động từ:

   • Biến đổi theo chiều hướng xấu đi, suy giảm về chất lượng: "thoái hoá" mô tả quá trình một vật, sinh vật, hoặc hiện tượng mất dần các đặc tính tốt đẹp ban đầu, trở nên kém hơn, yếu hơn.
   • Trong sinh học: Quá trình tế bào, mô, hoặc cơ quan mất chức năng hoặc biến dạng do lão hóa, bệnh tật, hoặc tác động môi trường.
   • Trong xã hội: Hiện tượng suy đồi về đạo đức, tư tưởng, hoặc văn hóa.

2. Danh từ (thường đi với "sự" để tạo danh từ):

   • Sự suy giảm, biến chất: "sự thoái hoá" chỉ quá trình hoặc kết quả của việc trở nên xấu đi.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:

  • Các khớp xương của ông ấy đã bị thoái hoá sau nhiều năm lao động nặng. (Các khớp xương mất dần chức năng tốt, trở nên yếu và đau.)
  • Khu đất này đang thoái hoá do canh tác không bền vững. (Đất đai mất độ phì nhiêu, trở nên cằn cỗi.)
  • Tư tưởng của họ đã bị thoái hoá dưới ảnh hưởng của lối sống xa hoa. (Tư tưởng suy đồi, mất đi các giá trị tốt đẹp.)

• Danh từ:

  • Sự thoái hoá của môi trường đang là vấn đề cấp bách. (Quá trình môi trường xấu đi.)
  • Bệnh thoái hoá thần kinh rất khó chữa trị. (Bệnh khiến các tế bào thần kinh mất chức năng dần.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "thoái hoá đất": quá trình đất mất độ phì nhiêu, trở nên bạc màu.

  • Việc lạm dụng phân bón hóa học gây thoái hoá đất trầm trọng. (Đất mất khả năng nuôi cây trồng tốt.)

• "thoái hoá biến chất": mất phẩm chất đạo đức hoặc giá trị ban đầu.

  • Một số cán bộ đã bị thoái hoá biến chất, tham ô tài sản. (Họ suy đồi về đạo đức, làm việc xấu.)

• "thoái hoá khớp": bệnh lý khi sụn khớp bị mòn và hư hỏng.

  • Người già thường bị thoái hoá khớp gối. (Khớp gối mất chức năng vận động linh hoạt.)

Biến thể và từ gần giống

• Suy thoái (động từ): suy giảm, đi xuống — đồng nghĩa gần với "thoái hoá", nhưng thường dùng trong kinh tế hoặc môi trường.

  • Nền kinh tế đang suy thoái. (Kinh tế giảm sút mạnh.)

• Biến chất (động từ): thay đổi bản chất theo chiều hướng xấu — thường dùng về đạo đức, phẩm chất.

  • Hàng hóa bị biến chất do bảo quản kém. (Hàng mất chất lượng ban đầu.)

• Lão hoá (động từ): quá trình già đi tự nhiên, không nhất thiết xấu đi, nhưng thường liên quan đến suy giảm chức năng.

  • Da bị lão hoá theo thời gian. (Da mất độ đàn hồi, xuất hiện nếp nhăn.)

Từ đồng nghĩa

• Suy giảm: giảm dần về số lượng hoặc chất lượng.
• Hư hỏng: trở nên không còn tốt, không dùng được.
• Suy đồi: suy giảm về đạo đức, văn hóa.

Thành ngữ liên quan

• Thoái hoá giống nòi: quá trình một giống loài mất dần các đặc tính tốt qua các thế hệ.
  • Việc lai tạo không đúng cách dẫn đến thoái hoá giống nòi. (Giống vật nuôi, cây trồng trở nên yếu ớt, kém năng suất.)