vịm

Mẹ đặt vịm cơm nóng lên bàn ăn.

Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Đồ đựng bằng sành, sứ hoặc đất nung, có nắp đậy kín, dùng để đựng thức ăn: "vịm" là một loại dụng cụ gia dụng truyền thống, thường có hình trụ hoặc hơi phình, có nắp đậy khít để giữ ấm hoặc bảo quản thực phẩm.
   • Lượng thức ăn chứa trong một vịm đầy: "vịm" cũng được dùng để chỉ đơn vị đo lường thực phẩm, đặc biệt là cơm hoặc các món kho.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ chỉ đồ đựng:

  • Bà tôi có một cái vịm sành đựng muối dưa. (Bà tôi sở hữu một chiếc hũ sành có nắp để làm dưa muối.)
  • Vịm cơm được đặt trên bàn thờ để cúng tổ tiên. (Chiếc hũ đựng cơm được đặt trên bàn thờ để dâng cúng.)

• Danh từ chỉ đơn vị:

  • Mẹ mua một vịm cơm nếp về làm xôi. (Mẹ mua một hũ đầy cơm nếp để chế biến xôi.)
  • Nhà tôi còn một vịm tương đen để dành. (Nhà tôi còn một hũ tương đen để dự trữ.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "vịm sành": vịm làm bằng chất liệu sành, thường dùng để ủ hoặc lên men thực phẩm.

  • Vịm sành thích hợp để ủ cà pháo vì giữ nhiệt tốt. (Hũ sành phù hợp để muối cà vì khả năng giữ nhiệt ổn định.)

• "vịm cơm": vịm chuyên dụng để đựng cơm, thường xuất hiện trong văn hóa ẩm thực Việt Nam xưa.

  • Vịm cơm được đậy nắp kín để cơm không bị nguội. (Hũ đựng cơm có nắp đậy chặt để giữ ấm cơm.)

Biến thể và từ gần giống

• Hũ (danh từ): đồ đựng bằng sành, sứ hoặc thủy tinh, có miệng rộng, thường không có nắp hoặc có nắp lỏng — gần nghĩa với "vịm" nhưng "vịm" nhấn mạnh vào nắp đậy kín.

  • Hũ mắm để lâu ngày dễ bị ruồi bâu. (Hũ mắm không kín dễ thu hút côn trùng.)

• Chum (danh từ): đồ đựng lớn bằng đất nung, thường dùng để đựng nước hoặc rượu — khác "vịm" ở kích thước lớn hơn và ít dùng cho thực phẩm ăn liền.

  • Chum rượu được chôn dưới đất để ủ. (Chum rượu được chôn dưới đất để ủ men.)

Từ đồng nghĩa

• Lọ: đồ đựng nhỏ, thường bằng thủy tinh hoặc nhựa, dùng để đựng gia vị hoặc thuốc — khác "vịm" ở chất liệu và kích thước nhỏ hơn.
• Bình: đồ đựng có vòi hoặc miệng hẹp, thường dùng để chứa chất lỏng — không đồng nghĩa hoàn toàn vì "vịm" chuyên đựng thức ăn đặc.

Thành ngữ liên quan

• Vịm cơm nguội: chỉ điều gì đó cũ kỹ, không còn giá trị, hoặc chỉ sự nghèo khó (có thể mở rộng từ hình ảnh cơm để lâu trong vịm bị nguội).
  • Đừng ôm mãi vịm cơm nguội, hãy tìm cơ hội mới. (Đừng bám víu vào quá khứ lỗi thời, hãy tìm kiếm điều mới mẻ.)