Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Ở trạng thái méo mó, không còn giữ được hình dạng ban đầu: "xệch xạc" mô tả vật thể bị biến dạng, lệch lạc, thường do sử dụng lâu ngày hoặc tác động vật lý.
   • Ở tình trạng hư hỏng, tồi tàn: "xệch xạc" cũng chỉ sự xuống cấp, mất đi tính nguyên vẹn, chắc chắn ban đầu.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Chiếc ghế xệch xạc không thể ngồi được nữa. (Chiếc ghế bị hư hỏng, méo mó, không còn dùng được.)
  • Căn nhà xệch xạc sau cơn bão. (Ngôi nhà bị biến dạng, đổ nát sau bão.)
  • Bộ quần áo xệch xạc vì giặt quá nhiều. (Quần áo bị nhão, mất dáng do giặt nhiều lần.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "xệch xạc" + danh từ: dùng để nhấn mạnh sự hư hỏng của vật thể cụ thể.
  • Chiếc xe đạp xệch xạc nằm lăn lóc trong góc. (Chiếc xe đạp bị biến dạng, hư hỏng nặng.)
• "xệch xạc" trong ngữ cảnh ẩn dụ: mô tả sự lộn xộn, không ngay ngắn của trạng thái hoặc hình ảnh.
  • Bức tranh xệch xạc vì treo lâu ngày. (Bức tranh bị lệch, không còn cân đối.)

Biến thể và từ gần giống

• Xệch (tính từ): lệch, không thẳng, thường dùng riêng lẻ.
  • Cái móc áo bị xệch. (Cái móc áo bị lệch, không ngay ngắn.)
• Xạc (tính từ): hư hỏng, rách nát, thường đi kèm với "xệch" để tăng cường nghĩa.
  • Chiếc nón xạc. (Chiếc nón bị rách, hư hỏng.)

Từ đồng nghĩa

• Méo mó: bị biến dạng, không còn hình dạng chuẩn.
  • Chiếc ống nhựa méo mó vì bị đè.
• Hư hỏng: không còn hoạt động tốt, cần sửa chữa.
  • Máy móc hư hỏng do lỗi kỹ thuật.
• Tồi tàn: ở tình trạng xấu, xuống cấp (thường dùng cho nhà cửa, đồ đạc).
  • Ngôi nhà tồi tàn sau nhiều năm không sửa.

Thành ngữ liên quan

• Xệch xạc xọac: (khẩu ngữ) nhấn mạnh sự hư hỏng, lộn xộn đến mức không thể sử dụng.
  • Đồ đạc trong nhà xệch xạc xọac sau trận động đất. (Mọi thứ bị phá hủy, biến dạng hoàn toàn.)