án Mạnh ngang mày

Định nghĩa

Thành ngữ:
- Hành động kính trọng, tôn kính: "án Mạnh ngang mày" là một thành ngữ gốc Hán-Việt, dùng để chỉ hành động dâng, nâng hoặc bưng vật gì đó lên ngang tầm mày, thể hiện sự tôn kính, cung kính sâu sắc đối với người nhận. Hành động này xuất phát từ phép tắc, lễ nghi cổ truyền.

Ví dụ sử dụng

Thành ngữ:
- Theo lễ giáo xưa, con cháu dâng trà lên ông bà phải án Mạnh ngang mày. (Theo lễ giáo ngày xưa, con cháu dâng trà lên ông bà phải nâng bát trà lên ngang tầm mày.)
- Cử chỉ án Mạnh ngang mày thể hiện sự tôn trọng tuyệt đối của người dưới đối với bề trên. (Cử chỉ nâng lên ngang mày thể hiện sự tôn trọng tuyệt đối của người dưới đối với bề trên.)

Các cách sử dụng nâng cao

Ý nghĩa ẩn dụ: Thành ngữ này thường được dùng để nhấn mạnh sự cung kính, không chỉ trong hành động vật chất mà còn trong thái độ, tinh thần.
- Anh ấy đón nhận lời khuyên của thầy với tấm lòng án Mạnh ngang mày. (Anh ấy đón nhận lời khuyên của thầy với tấm lòng hết sức cung kính.)
Trong văn chương, lễ nghi: Thành ngữ thường xuất hiện trong các văn bản mô tả nghi lễ, phong tục cổ hoặc trong văn học để tăng tính trang trọng, cổ kính.
- Trong buổi lễ tế tổ, chủ tế án Mạnh ngang mày dâng lễ vật lên bàn thờ. (Trong buổi lễ tế tổ, chủ tế nâng lễ vật lên ngang mày để dâng lên bàn thờ.)

Biến thể và từ gần giống

Kính cẩn (tính từ): có thái độ tôn trọng, nghiêm trang.
- Cậu bé đứng kính cẩn chào ông nội. (Cậu bé đứng nghiêm trang chào ông nội.)
Cung kính (tính từ/động từ): tỏ ra hết sức tôn trọng, kính trọng.
- Anh ấy cung kính vái chào vị sư phụ. (Anh ấy hết sức kính trọng vái chào vị sư phụ.)

Từ đồng nghĩa

Giải thích nguồn gốc (Tham khảo)

Thành ngữ này bắt nguồn từ điển tích về Nàng Mạnh (Mạnh thị), một người vợ gương mẫu thời xưa được ghi trong sách "Liệt nữ truyện". Khi dâng cơm cho chồng, bà thường nâng bát cơm lên ngang mày để thể hiện lòng tôn kính. Hành động này trở thành biểu tượng cho sự cung kính trong lễ nghi phong kiến.