Định nghĩa

1. Thành ngữ:
   • Ông Đoàn trốn khách: Thành ngữ này dùng để chỉ việc trốn tránh, không muốn tiếp xúc với người khác, đặc biệt là trốn tránh khách đến thăm hoặc người muốn gặp mặt. Thành ngữ bắt nguồn từ tích xưa về Trần Đoàn, một ẩn sĩ thường trốn tránh khi có khách đến tìm.

Ví dụ sử dụng

• Thành ngữ:
  • Anh ta cứ "ông Đoàn trốn khách" mỗi khi có người đến đòi nợ. (Anh ta cứ trốn tránh mỗi khi có người đến đòi nợ.)
  • Đừng có làm trò "ông Đoàn trốn khách" nữa, ra đây gặp mặt mọi người đi. (Đừng có trốn tránh nữa, ra đây gặp mặt mọi người đi.)

Các cách sử dụng nâng cao

• Thành ngữ này thường được dùng với hàm ý chê trách, mỉa mai một cách nhẹ nhàng về hành động trốn tránh của ai đó.
  • Cả tuần nay nó cứ như "ông Đoàn trốn khách", không chịu ra ngoài gặp ai. (Cả tuần nay nó cứ trốn tránh, không chịu ra ngoài gặp ai.)

Biến thể và từ gần giống

• Trốn như trạch: Cũng có nghĩa là trốn tránh rất nhanh và kỹ.
• Lánh mặt: Tránh mặt, không muốn gặp.
• Ẩn mình: Sống ẩn dật, tránh xa đám đông (nghĩa rộng hơn, không nhất thiết mang tính tiêu cực như "trốn khách").

Từ đồng nghĩa

• Trốn tránh: Né tránh, không muốn đối mặt.
• Lẩn trốn: Lẩn tránh đi nơi khác.

Giải thích nguồn gốc (Tích truyện)

Thành ngữ bắt nguồn từ nhân vật lịch sử Trần Đoàn (còn gọi là Trần Đoàn Lão Tổ, Hi Di tiên sinh) thời Ngũ Đại Thập Quốc và đầu nhà Tống. Ông là một đạo sĩ nổi tiếng, sống ẩn dật trên núi Hoa Sơn, không màng danh lợi. Tương truyền, khi có người (đặc biệt là các sứ giả của vua) lên núi tìm mời ông ra làm quan, ông thường tìm cách lánh mặt, trốn tránh không tiếp. Hình ảnh "ông Đoàn trốn khách" từ đó đi vào ngôn ngữ dân gian để chỉ thói quen hoặc hành động trốn tránh khách.

1. Tống sử: Trần Đoàn người đất Chân Nguyên, học rộng tinh thông Kinh Dịch, tự hiệu là Phù Giao Tử. Cuối đời Đường, thi tiến sĩ không đỗ mới đến ở núi Vũ Dương tu tiên, chĩ uống hít khí trời không cần ngũ cốc, có thể ngũ hàng trăm ngày liền mới dậy. Về sau, ông dời đến ở núi Hoa Sơn, vua Thái Tông rất trọng, nhiều lần triệu tập ông ra làm quan nhưng ông không chịu, bèn ban hiệu cho ông là Hi Di Tiên sinh
2. Thơ Hà Mộng Quế đời Tống: "Bạch Vân đôi lý khán Trần Đoàn" (Trong đụn mây trông thấy Trần Đoàn)