Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Có ý nghĩa hay, sâu sắc, gợi cảm xúc và hứng thú: Dùng để miêu tả điều gì đó không chỉ có nghĩa bề mặt mà còn ẩn chứa ý tứ, tư tưởng sâu xa, thú vị, khiến người ta phải suy ngẫm hoặc cảm nhận.
   • Có vẻ ngon, hấp dẫn (nghĩa gốc liên quan đến ẩm thực, nay ít dùng): Trong văn cảnh cổ, có thể chỉ món ăn ngon, đậm đà. Tuy nhiên, nghĩa phổ biến hiện nay là nghĩa bóng.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Câu văn ý vị khiến độc giả nhớ mãi. (Câu văn đầy ý nghĩa sâu sắc khiến độc giả nhớ mãi.)
  • Lối thơ trào phúng của ông ấy đầy ý vị. (Lối thơ châm biếm của ông ấy rất sâu sắc và thú vị.)
  • Câu chuyện anh kể ngắn gọn nhưng thật ý vị. (Câu chuyện anh kể ngắn gọn nhưng thật giàu ý nghĩa.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Đầy ý vị": Nhấn mạnh mức độ cao của sự sâu sắc, thú vị.
  • Bài phát biểu của diễn giả đầy ý vị. (Bài phát biểu của diễn giả chứa đựng nhiều ý nghĩa sâu xa.)
• "Thú vị và ý vị": Thường đi cùng để nhấn mạnh vừa hay, vừa có chiều sâu.
  • Cuộc trò chuyện vừa thú vị vừa ý vị. (Cuộc trò chuyện vừa hay vừa có nhiều điều đáng suy ngẫm.)

Biến thể và từ gần giống

• Ý vị nhân sinh (cụm danh từ): Ý nghĩa, giá trị của cuộc sống.
  • Triết học thường bàn về ý vị nhân sinh. (Triết học thường bàn về ý nghĩa cuộc sống.)
• Đậm đà (tính từ): Có thể dùng cho hương vị thức ăn hoặc nghĩa bóng chỉ tình cảm, ý nghĩa sâu nặng (gần nghĩa trong một số ngữ cảnh).
  • Lời căn dặn đậm đà tình nghĩa. (Lời căn dặn chứa chan tình cảm.)

Từ đồng nghĩa

• Sâu sắc: Có chiều sâu về tư tưởng, tình cảm.
• Hàm súc: Chứa đựng nhiều ý trong hình thức ngắn gọn.
• Thâm thúy: Sâu sắc và tế nhị (thường dùng cho lời nói, câu văn).

Từ trái nghĩa

• Vô vị: Nhạt nhẽo, không có gì hay ho, thú vị.
• Nông cạn: Thiếu chiều sâu về suy nghĩ, ý tứ.
• Nhạt nhẽo: Không có gì đặc sắc, gây hứng thú.

Thành ngữ, cụm từ liên quan

• Câu nói có ý vị: Câu nói mang ý nghĩa sâu xa, đáng suy ngẫm.
  • Cụ già thường nói những câu có ý vị. (Cụ già thường nói những câu đầy ý nghĩa sâu xa.)
• Ý tại ngôn ngoại (thành ngữ Hán Việt): Ý ở ngoài lời, ý sâu xa nằm ngoài lời nói trực tiếp - đây là đặc điểm của những lời văn, câu thơ ý vị.
  • Thơ hay là thơ đạt được "ý tại ngôn ngoại". (Thơ hay là thơ đạt được ý ở ngoài lời.)

1. tt. Có ý nghĩa hay, gợi được cảm xúc sâu sắc và hứng thú: Câu văn ý vị Lối thơ trào phúng đầy ý vị.