Định nghĩa

1. Động từ:
   • Ghép các chữ cái (nguyên âm, phụ âm) lại với nhau để đọc thành âm tiết hoặc từ: Hành động đọc từng chữ cái và kết hợp chúng theo quy tắc để phát âm đúng một từ, đặc biệt quan trọng trong giai đoạn đầu học đọc.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:
  • Em bé đang tập đánh vần từ "cái bàn" thành "cờ - a - ca - sắc - cá / bờ - a - ba - huyền - bàn". (Đứa trẻ đang ghép các chữ cái để đọc từ "cái bàn".)
  • Trước khi đọc trôi chảy, học sinh lớp một phải học cách đánh vần. (Trước khi đọc lưu loát, học sinh lớp một phải học cách ghép chữ thành âm.)
  • Từ này khó quá, tôi phải đánh vần từng chữ một mới đọc được. (Từ này quá khó, tôi phải ghép từng chữ cái một mới đọc được.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "đánh vần" một từ tiếng nước ngoài: Dùng để chỉ việc đọc tên từng chữ cái theo thứ tự của một từ thuộc ngôn ngữ sử dụng bảng chữ cái Latinh (như tiếng Anh, tiếng Pháp).
  • Anh ấy yêu cầu tôi đánh vần tên của mình để anh ấy ghi lại cho đúng. (Anh ấy yêu cầu tôi đọc tên từng chữ cái trong tên mình để anh ấy ghi lại cho chính xác.)

Biến thể và từ liên quan

• Vần (danh từ): Phần của tiếng (âm tiết) gồm nguyên âm và phần sau nguyên âm (nếu có), là đối tượng chính của việc "đánh vần".
• Đọc (động từ): Hành động phát âm thành lời một văn bản. "Đánh vần" là bước đầu tiên, cơ bản để có thể "đọc" trôi chảy.
• Ghép vần (cụm động từ): Có nghĩa tương tự "đánh vần", thường dùng trong ngữ cảnh dạy và học.

Từ đồng nghĩa

• Ghép chữ: (Cách nói thông thường) Chỉ việc kết hợp các phụ âm và nguyên âm để tạo thành âm tiết.
• Đọc lần từng chữ: (Cụm từ mô tả) Diễn tả hành động đọc chậm rãi, tách biệt từng thành phần của từ.

Lưu ý sử dụng

• Đánh vần là một kỹ năng cơ bản trong việc học chữ Quốc ngữ. Nó khác với việc "đánh vần" trong tiếng Anh (spell), vì tiếng Việt có hệ thống ghép vần theo âm tiết rõ ràng.
• Trong thực tế, khi yêu cầu ai đó "đánh vần" một từ tiếng Việt, người ta thường muốn nghe cách ghép vần (ví dụ: "c-a-sắc-cá") hơn là đọc tên từng chữ cái ("xê-a-i-xờ-ắc-cờ-a").

1. đgt. Ghép nguyên âm với nhau hoặc với phụ âm mà đọc thành tiếng: Cậu lệ đánh vần để đọc lá đơn (NgCgHoan).