đãi ngọc

Định nghĩa

Thành ngữ:
- Chờ đợi, tìm kiếm người tài hoặc vật quý giá: "Đãi ngọc" là một thành ngữ Hán Việt, có nghĩa đen là "đãi cát tìm ngọc", dùng để chỉ việc kiên nhẫn sàng lọc, chờ đợi để tìm ra người tài giỏi hoặc vật có giá trị thực sự giữa rất nhiều thứ tầm thường.

Ví dụ sử dụng

Thành ngữ:
- Công ty có chính sách tuyển dụng rất kỹ lưỡng, thực sự là đãi ngọc để tìm nhân tài. (Công ty có chính sách tuyển dụng rất kỹ lưỡng, thực sự là kiên nhẫn tìm kiếm để phát hiện nhân tài.)
- Nhà sưu tập ấy ngồi hàng giờ ở chợ đồ cũ, hy vọng đãi ngọc được một món đồ quý. (Nhà sưu tập ấy ngồi hàng giờ ở chợ đồ cũ, hy vọng kiên trì tìm kiếm được một món đồ quý giá.)

Các cách sử dụng nâng cao

"Đãi cát tìm vàng": Một biến thể gần nghĩa, nhấn mạnh sự kiên trì tìm kiếm điều quý giá (vàng) trong đống hỗn độn (cát).
- Công việc của biên tập viên đôi khi giống như đãi cát tìm vàng, phải đọc rất nhiều bản thảo mới tìm được tác phẩm xuất sắc.
Hàm ý về sự kiên nhẫn và kỳ vọng: Thành ngữ này thường mang hàm ý về một quá trình dài, đòi hỏi sự kiên trì và niềm tin rằng cuối cùng sẽ tìm thấy thứ có giá trị xứng đáng với công sức bỏ ra.

Biến thể và từ gần giống

Đãi cát tìm vàng: (Thành ngữ) Có nghĩa tương tự, nhấn mạnh việc tìm kiếm thứ quý giá.
Kén cá chọn canh: (Thành ngữ) Chọn lựa rất kỹ càng, cẩn thận.
Trầm ngư lạc nhạn: (Thành ngữ) Chỉ sự ngưỡng mộ, say mê đến mức quên hết mọi thứ xung quanh; đôi khi được dùng trong ngữ cảnh tìm kiếm cái đẹp, nhưng không hoàn toàn đồng nghĩa.

Từ đồng nghĩa

Giải thích thành ngữ

Nguồn gốc và cấu trúc: Thành ngữ này bắt nguồn từ hình ảnh công việc vất vả của những người đãi vàng, đãi ngọc thật - phải đãi đi đãi lại rất nhiều cát sỏi mới có thể tìm thấy một hạt ngọc hay mảnh vàng nhỏ. "Đãi" là hành động sàng lọc, lọc bỏ. "Ngọc" tượng trưng cho thứ quý giá, tinh túy nhất.
Sắc thái: Thành ngữ mang sắc thái trang trọng, thường dùng trong văn chương hoặc các ngữ cảnh cần sự diễn đạt hình tượng, nhấn mạnh vào giá trị của đối tượng được tìm kiếm và sự nỗ lực của người đi tìm.