Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Kém phát triển về trí tuệ, chậm hiểu, khờ khạo: "đần độn" dùng để miêu tả trạng thái trí tuệ kém phát triển, thiếu sự nhanh nhạy, lanh lợi trong nhận thức và tư duy.
   • Ngờ nghệch, không tinh nhanh: Chỉ sự chậm chạp, thiếu nhạy bén trong ứng xử hoặc phản ứng với sự việc xung quanh.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Đứa trẻ ấy trông có vẻ đần độn. (Đứa trẻ ấy trông có vẻ chậm hiểu, khờ khạo.)
  • Sau cơn sốt cao, cậu bé trở nên đần độn hơn trước. (Sau cơn sốt cao, cậu bé trở nên chậm chạp, kém linh hoạt hơn trước.)
  • Anh ta có hành động đần độn khiến mọi người thất vọng. (Anh ta có hành động ngờ nghệch khiến mọi người thất vọng.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "trông đần độn": có vẻ ngoài hoặc biểu hiện cho thấy sự khờ khạo, chậm hiểu.
  • Khuôn mặt nó lúc nào cũng trông đần độn. (Khuôn mặt nó lúc nào cũng trông khờ khạo.)
• "hành động đần độn": chỉ những hành vi thiếu suy nghĩ, ngờ nghệch.
  • Đừng có làm những trò đần độn như thế nữa. (Đừng có làm những trò ngờ nghệch như thế nữa.)

Biến thể và từ gần giống

• Đần (tính từ): nghĩa tương tự nhưng ngắn gọn hơn, chỉ sự khờ dại, chậm hiểu.
  • Thằng bé hơi đần. (Thằng bé hơi chậm hiểu.)
• Chứng đần độn (danh từ): thuật ngữ y học chỉ tình trạng thiểu năng trí tuệ bẩm sinh hoặc mắc phải.
  • Chứng đần độn có thể do nhiều nguyên nhân. (Tình trạng thiểu năng trí tuệ có thể do nhiều nguyên nhân.)
• Độn (tính từ, trong từ ghép): thường đi kèm để nhấn mạnh mức độ, như "đần độn", "ngu độn".

Từ đồng nghĩa

• Ngu đần: ngu dốt và đần độn (nghĩa mạnh hơn).
• Khờ khạo: ngây ngô, thiếu sự tinh ranh.
• Chậm hiểu: tiếp thu và hiểu biết chậm.
• Ngờ nghệch: không tinh nhanh, khôn khéo.

Từ trái nghĩa

• Thông minh: có trí tuệ nhanh nhạy, sáng dạ.
• Nhanh trí: ứng biến và hiểu nhanh.
• Linh lợi: nhanh nhẹn và sáng dạ.

Lưu ý sử dụng

• Từ "đần độn" mang sắc thái tiêu cực, có thể gây tổn thương. Cần thận trọng khi sử dụng, đặc biệt là khi miêu tả người khác. Trong các văn bản y học hoặc giáo dục đặc biệt, người ta thường dùng các thuật ngữ ít mang tính miệt thị hơn như "thiểu năng trí tuệ", "chậm phát triển trí tuệ".