đặc quyền
Các nguyên thủ quốc gia được hưởng một số đặc quyền ngoại giao khi công du nước ngoài.
Định nghĩa
- Danh từ:
- Quyền lợi đặc biệt, vượt trên quyền lợi thông thường, được dành riêng cho một cá nhân, nhóm người hoặc tổ chức nào đó: "đặc quyền" chỉ một quyền lợi hoặc ưu thế đặc biệt, thường do địa vị, chức vụ, hoặc luật pháp quy định, mà người khác không có.
- Quyền hạn riêng biệt, độc quyền: Trong một số lĩnh vực, "đặc quyền" có thể chỉ quyền hạn riêng, độc quyền được thực hiện một việc gì đó.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Các nguyên thủ quốc gia được hưởng một số đặc quyền ngoại giao khi công du nước ngoài.
- Việc miễn thuế là một đặc quyền dành cho các doanh nghiệp trong khu công nghệ cao.
- Không ai được phép lạm dụng đặc quyền của mình để trục lợi cá nhân.
Các cách sử dụng nâng cao
"Đặc quyền đặc lợi": Cụm từ thường dùng để chỉ chung những quyền lợi và lợi ích đặc biệt, thường mang hàm ý tiêu cực về sự lạm dụng.
- Bộ máy quan liêu cần được cải cách để loại bỏ tình trạng đặc quyền đặc lợi.
"Đặc quyền pháp lý": Quyền đặc biệt được pháp luật công nhận và bảo vệ.
- Luật sư và thân chủ có mối quan hệ được bảo vệ bởi đặc quyền pháp lý về trao đổi thông tin.
Biến thể và từ gần giống
- Độc quyền (danh từ): Quyền duy nhất được làm một việc gì đó, không chia sẻ cho ai khác (ví dụ: độc quyền kinh doanh).
- Ưu tiên (danh từ): Được xếp lên trước, được quan tâm trước; khác với "đặc quyền" ở mức độ ưu ái thấp hơn và phổ biến hơn.
- Bổng lộc (danh từ): Lợi ích vật chất đi kèm theo chức vụ; thường là một phần của "đặc quyền đặc lợi".
Từ đồng nghĩa
- Quyền lợi đặc biệt
- Prerogative (từ mượn, dùng trong văn phong trang trọng hoặc học thuật)
- Đặc ân (từ Hán Việt, thường dùng trong văn chương hoặc ngữ cảnh trang trọng, có thể mang sắc thái tích cực hơn).
Từ trái nghĩa
- Nghĩa vụ
- Bổn phận
- Trách nhiệm
Thành ngữ, cụm từ cố định liên quan
- "Đặc quyền đặc lợi": Như đã nêu ở mục trên, là cụm từ cố định rất phổ biến.
- "Hưởng đặc quyền": Được thụ hưởng những quyền lợi đặc biệt.
- Tầng lớp quý tộc thời phong kiến hưởng nhiều đặc quyền so với thường dân.