đụt

Một người đàn ông đang đụt mưa dưới mái hiên.

Định nghĩa

1. Danh từ (ngư nghiệp):

   • Lưới đánh cá hình ống: "đụt" chỉ một loại lưới đánh cá hình ống, thường được đặt ở cửa sông hoặc kênh rạch để bắt cá, tôm. Loại lưới này có một đầu bịt kín, đầu kia mở ra để cá chui vào và không thoát ra được.
   • Ví dụ: Ngư dân thường dùng đụt để đánh bắt cá vào mùa nước nổi.

2. Tính từ (khẩu ngữ, phương ngữ):

   • Yếu ớt, kém cỏi: "đụt" mô tả tính cách hoặc năng lực yếu đuối, không mạnh mẽ, dễ bị khuất phục.
   • Ví dụ: Anh ta tính đụt lắm, chẳng dám đối đầu với ai.
   • Chậm chạp, lười biếng: dùng để chỉ hành động chậm chạp, thiếu nhanh nhẹn.
   • Ví dụ: Cái thằng đụt ấy làm gì cũng chậm như rùa.

3. Động từ (phương ngữ):

   • Trú ẩn, núp mưa: "đụt" có nghĩa là tìm chỗ trú, che chắn để tránh mưa, gió hoặc nguy hiểm.
   • Ví dụ: Trời mưa to, chúng tôi phải đụt vào mái hiên nhà bên cạnh.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:

  • Chiếc đụt cũ đã rách nát sau nhiều lần sử dụng. (Lưới đánh cá hình ống cũ đã hỏng sau nhiều lần dùng.)
  • Ông nội tôi tự tay đan đụt để đi đánh cá. (Ông tôi tự tay làm lưới hình ống để đánh cá.)

• Tính từ:

  • Cô ấy chê anh ta đụt quá, không dám nói thẳng. (Cô ấy chê anh ta yếu đuối, không dám nói thẳng.)
  • Học sinh đụt thường bị bạn bè bắt nạt. (Học sinh yếu đuối thường bị bạn bè bắt nạt.)

• Động từ:

  • Mưa bất chợt, bọn trẻ đụt vào gốc cây. (Mưa bất ngờ, lũ trẻ trú ẩn dưới gốc cây.)
  • Họ đụt trong hang đá để tránh bão. (Họ trú trong hang đá để tránh bão.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "đụt đẽo": (từ ghép) chỉ hành động trốn tránh, lẩn trốn một cách vụng về.

  • Anh ta cứ đụt đẽo mãi, không chịu đối diện sự thật. (Anh ta cứ trốn tránh mãi, không chịu đối diện sự thật.)

• "đụt tay": (khẩu ngữ) chỉ người vụng về, chậm chạp trong công việc tay chân.

  • Thợ mới vào nghề thường đụt tay lắm. (Thợ mới vào nghề thường vụng về lắm.)

Biến thể và từ gần giống

• Đụt (danh từ) → lưới đụt: lưới hình ống dùng trong ngư nghiệp.

  • Lưới đụt là công cụ truyền thống của ngư dân miền Tây.

• Đụt (tính từ) → yếu đụt: yếu đuối, kém cỏi.

  • Tính yếu đụt khiến anh ấy khó thành công.

• Trú đụt (động từ ghép): trú ẩn, núp mưa.

  • Chúng tôi tìm chỗ trú đụt khi trời đổ mưa.

Từ đồng nghĩa

• Yếu ớt: (tính từ) thiếu sức mạnh, dễ bị tổn thương.
• Kém cỏi: (tính từ) không giỏi, không có năng lực.
• Núp trú: (động từ) tìm chỗ ẩn để tránh mưa, nắng.

Thành ngữ liên quan

• Đụt như bò: rất chậm chạp, lười biếng.

  • Nó đụt như bò, làm việc gì cũng lề mề. (Nó rất chậm chạp, làm việc gì cũng lề mề.)

• Đụt đâu đấy: (phương ngữ) trốn tránh, không dám đối mặt.

  • Mỗi lần có việc khó, nó lại đụt đâu đấy. (Mỗi lần có việc khó, nó lại trốn tránh đi đâu đó.)