Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Có nhiều giá trị hoặc ý nghĩa khác nhau: Dùng để chỉ một yếu tố, đặc biệt trong ngôn ngữ học, có thể mang nhiều giá trị hoặc chức năng khác nhau trong các ngữ cảnh khác nhau.
   • Có tác dụng đối với nhiều loại: Trong y học và dược học, dùng để chỉ một loại thuốc, phương pháp điều trị hoặc vắc-xin có hiệu quả chống lại nhiều chủng loại vi khuẩn, virus hoặc bệnh khác nhau.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Từ "cửa" trong tiếng Việt là một từ đa trị, có thể chỉ cánh cửa, một cơ quan nhà nước, hoặc một phương thức tính toán.
  • Loại kháng sinh này có phổ tác dụng đa trị, hiệu quả với nhiều loại vi khuẩn.
  • Phương pháp điều trị đa trị kết hợp nhiều liệu pháp để tăng hiệu quả.

Các cách sử dụng nâng cao

• Trong toán học và logic học: Thuật ngữ "hàm đa trị" chỉ một hàm số mà một giá trị đầu vào có thể cho ra nhiều giá trị đầu ra.
  • Căn bậc hai là một ví dụ điển hình của hàm đa trị.
• Trong tâm lý học và xã hội học: "Đa trị" có thể mô tả một hệ thống giá trị phức tạp, nơi một cá nhân hoặc xã hội chấp nhận nhiều chuẩn mực khác nhau.
  • Xã hội hiện đại ngày càng trở nên đa trị về văn hóa và tín ngưỡng.

Biến thể và từ liên quan

• Đa nghĩa (tính từ): Có nhiều nghĩa. (Tuy gần nghĩa nhưng "đa trị" thường nhấn mạnh đến giá trị, chức năng hoặc hiệu quả trong một hệ thống hơn là ý nghĩa từ vựng thuần túy).
• Đa chức năng (tính từ): Có nhiều chức năng.
• Đa hiệu (tính từ): (Trong sinh học) Một gen ảnh hưởng đến nhiều tính trạng.
• Đơn trị (tính từ): Trái nghĩa, chỉ có một giá trị hoặc tác dụng duy nhất.

Từ đồng nghĩa

• Nhiều giá trị
• Đa dụng (trong một số ngữ cảnh)
• Phổ rộng (đặc biệt trong y học)

Thuật ngữ chuyên ngành liên quan

• Vắc-xin đa trị: Loại vắc-xin có khả năng phòng ngừa nhiều bệnh hoặc nhiều chủng vi sinh vật gây bệnh khác nhau.
• Kháng sinh phổ rộng/đa trị: Kháng sinh có tác dụng trên nhiều loại vi khuẩn.
• Từ đa trị: (Ngôn ngữ học) Đơn vị từ vựng có thể đảm nhận nhiều vai trò ngữ pháp hoặc mang nhiều giá trị ngữ nghĩa khác nhau trong câu.

Lưu ý sử dụng

• Từ "đa trị" chủ yếu được sử dụng trong các văn bản học thuật, chuyên ngành như ngôn ngữ học, y học, toán học. Trong giao tiếp hàng ngày, ít khi sử dụng.
• Cần phân biệt với "đa nghĩa". "Đa nghĩa" thiên về số lượng các ý nghĩa của một từ, trong khi "đa trị" thiên về khả năng mang nhiều giá trị, chức năng trong một hệ thống hoặc mô hình cụ thể.