Bình phong xạ tước

Định nghĩa

Danh từ:
- Một thành ngữ Hán Việt cổ, chỉ việc kén chọn vợ: "Bình phong xạ tước" là một điển tích văn học, dùng để ẩn dụ cho việc tuyển chọn người vợ một cách kỹ lưỡng, trang trọng, thường trong bối cảnh gia đình quyền quý, có học thức.

Ví dụ sử dụng

Danh từ:
- Việc bình phong xạ tước ngày xưa thường do cha mẹ đứng ra lo liệu. (Việc kén vợ ngày xưa thường do cha mẹ đứng ra lo liệu.)
- Câu chuyện bình phong xạ tước trong văn chương cổ phản ánh quan niệm hôn nhân của xã hội phong kiến. (Câu chuyện kén vợ trong văn chương cổ phản ánh quan niệm hôn nhân của xã hội phong kiến.)

Các cách sử dụng nâng cao

"Bình phong xạ tước" thường xuất hiện trong văn học cổ điển, thơ ca hoặc lối nói trang trọng, mang sắc thái văn chương, ít dùng trong ngôn ngữ giao tiếp hàng ngày.
- Lễ nghi bình phong xạ tước thời xưa rất phức tạp. (Lễ nghi kén vợ thời xưa rất phức tạp.)

Biến thể và từ gần giống

Kén vợ: (Cụm động từ thông dụng) có nghĩa tương đương, chỉ hành động chọn lựa người vợ.
Kén rể: (Cụm động từ) chỉ việc chọn lựa chồng/chàng rể.
Tuyển trạch: (Động từ Hán Việt) có nghĩa rộng hơn, chỉ việc lựa chọn, tuyển chọn nói chung.

Từ đồng nghĩa

Giải thích điển tích

Nguồn gốc: Thành ngữ này bắt nguồn từ một điển tích cổ của Trung Quốc, kể về việc một chàng trai tài giỏi dùng tên bắn trúng con chim sẻ trên bức bình phong, qua đó thể hiện tài năng và giành được sự chấp thuận để cưới vợ. Hành động "xạ tước" (bắn chim sẻ) trở thành một phép thử tài năng trong việc kén rể/chồng, và dần dần được dùng với nghĩa rộng hơn cho việc kén vợ.
Liên hệ văn học: Thành ngữ này được nhắc đến trong các tác phẩm văn học cổ điển Việt Nam, như trong truyện thơ Nôm "Sơ kính tân trang": , ý nói nguyện cầu duyên lành, việc kén chọn được người vợ xứng đáng.