Định nghĩa

1. Danh từ riêng:
   • Tên một nhân vật lịch sử Việt Nam thế kỷ 15: "Bùi Cầm Hổ" là tên của một vị quan nổi tiếng thời Lê sơ, sống vào thế kỷ 15, quê ở Độ Liêu, Thiên Lộc (nay thuộc huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh).

Thông tin lịch sử và đóng góp

• Sự nghiệp làm quan:

  • Ông từng giữ chức Ngự sử dưới triều vua Lê Thái Tông (1434-1442).
  • Sau đó, ông được thăng lên chức Tham tri chính sự dưới triều vua Lê Nhân Tông (1443-1459).

• Phẩm chất và tính cách:

  • Bùi Cầm Hổ được sử sách ghi nhận là người cương trực, công minh.
  • Ông nổi tiếng vì không sợ quyền thế và có lòng nhân đạo.

• Công trình, sáng kiến:

  • Ông có công lớn trong việc cải tạo thủy lợi. Ông đề xuất và chỉ đạo việc xẻ khe ở núi Hồng Lĩnh, bắt nước chảy ngược dòng để tưới ruộng, giúp ích cho nông nghiệp địa phương.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ riêng:
  • Sử sách ca ngợi Bùi Cầm Hổ là vị quan thanh liêm, chính trực.
  • Công trình đào khe dẫn nước của Bùi Cầm Hổ đã giúp nhân dân trong vùng có nước tưới cho đồng ruộng.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Tấm gương như Bùi Cầm Hổ": dùng để ví von về một người liêm khiết, thẳng thắn, dám đấu tranh vì lẽ phải.
  • Vị quan ấy được dân chúng yêu mến, xem như tấm gương như Bùi Cầm Hổ của thời đại mới.

Biến thể và từ liên quan

• Ngự sử (danh từ): Chức quan giám sát, can gián trong triều đình phong kiến.
• Tham tri chính sự (danh từ): Một chức quan cao cấp, tham gia vào việc quản lý, điều hành triều chính.
• Cương trực (tính từ): Tính cách ngay thẳng, cứng cỏi, không a dua.
• Công minh (tính từ): Công bằng và sáng suốt.

Từ đồng nghĩa (về phẩm chất)

• Liêm chính: thanh liêm và chính trực.
• Chính trực: ngay thẳng, đúng đắn.
• Thẳng thắn: nói và hành động một cách trực tiếp, không quanh co.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan (về đức tính)

• "Cây ngay không sợ chết đứng": Người ngay thẳng, chính trực thì không sợ bị hãm hại, vu cáo. Đây là phẩm chất phù hợp với hình ảnh của Bùi Cầm Hổ.
• "Thương người như thể thương thân": Thương yêu người khác như thương yêu chính bản thân mình, thể hiện lòng nhân đạo mà ông có.

1. (thế kỉ 15, Độ Liêu, Thiên Lộc - nay là Can Lộc, Hà Tĩnh) Làm quan Ngự sử dưới triều Lê Thái Tông (1434-1442), Tham tri chính sự dưới triều Lê Nhân Tông (1443-1459). Bùi Cầm Hổ nổi tiếng là người cương trực, công minh, không sợ quyền thế và có lòng nhân đạo. ông đã có sáng kiến xẻ khe ở núi Hồng Lĩnh, bắt nước chảy ngược dòng để tưới ruộng