Định nghĩa

1. Danh từ riêng:
   • Tên một nhân vật lịch sử Việt Nam: Bùi Dục Tài là một vị quan, một tiến sĩ nổi tiếng dưới triều đại nhà Lê sơ (thế kỷ 16) trong lịch sử Việt Nam.

Thông tin chi tiết

• Thế kỷ: Sống và hoạt động vào thế kỷ 16.
• Quê quán: Làng Cầu Lãm, xã Câu Nhi, huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị (theo cách phân chia địa lý hiện nay).
• Khoa bảng: Đỗ Tiến sĩ vào năm 1502 (năm Hồng Thuận thứ 8 đời vua Lê Uy Mục).
• Sự nghiệp quan trường:
  • Dưới triều Lê: Sau khi đỗ đạt, ông được bổ nhiệm giữ chức Hàn Lâm, là một chức quan trong viện Hàn Lâm, phụ trách công việc văn thư, biên soạn.
  • Dưới triều Lê Tương Dực (1510-1516): Ông được thăng chức lên Tả thị lang bộ Lại. Đây là chức quan phó (Thị lang) đứng thứ hai (Tả) của bộ Lại, một trong Lục bộ, chuyên quản lý công việc quan lại, bổ nhiệm, thăng chức.
  • Dưới triều Lê Chiêu Tông (1516-1522): Ông tiếp tục được trọng dụng, làm đến chức Tham tướng. Đây là một chức vụ quan trọng trong quân đội hoặc hành chính, tham gia vào việc bàn bạc, điều hành chính sự lớn.
  • Giai đoạn khác: Trước đó, ông còn từng giữ chức Tham chính đạo Thanh Hóa, một chức quan đứng đầu hoặc phụ trách một đạo (đơn vị hành chính) ở Thanh Hóa.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ riêng:
  • Bùi Dục Tài là một trong những vị quan thanh liêm, có học vấn cao dưới thời Lê sơ.
  • Các nhà nghiên cứu lịch sử thường nhắc đến tiến sĩ Bùi Dục Tài như một nhân vật tiêu biểu của vùng đất Quảng Trị.

Các cách sử dụng nâng cao

• Trong văn cảnh lịch sử học: Tên ông thường được nhắc đến khi nghiên cứu về bộ máy quan lại, chế độ khoa cử và tình hình chính trị Đại Việt giai đoạn đầu thế kỷ 16.
• Trong văn cảnh địa phương học: Ông là một nhân vật lịch sử mà người dân Quảng Trị tự hào, là minh chứng cho truyền thống hiếu học của vùng đất này.

Biến thể và từ gần giống

• Tiến sĩ Bùi Dục Tài: Cách gọi trang trọng, nhấn mạnh học vị.
• Quan Tham tướng Bùi Dục Tài: Cách gọi nhấn mạnh chức vụ cao nhất được ghi nhận.
• Cụ Bùi Dục Tài: Cách gọi dân dã, thể hiện sự kính trọng.

Từ đồng nghĩa

• Danh nhân lịch sử: Người có danh tiếng, có đóng góp trong lịch sử.
• Vị quan triều Lê: Chỉ chung các quan lại thời Lê, trong đó có Bùi Dục Tài.
• Bậc khoa bảng: Người đỗ đạt cao trong các kỳ thi thời phong kiến.

Các cụm từ (phrasal verbs) liên quan

(Không áp dụng cho danh từ riêng chỉ nhân vật lịch sử)

Thành ngữ liên quan

(Không có thành ngữ phổ biến trực tiếp liên quan đến tên riêng này)

1. (thế kỉ 16), Cầu Lãm, Câu Nhi, Hải Lăng, Quảng Trị) Đỗ tiến sĩ năm 1502, được cử giữ chức Hàn Lâm dưới triều Lê, sau làm tham chính đạo Thanh Hoá. Dưới triều Lê Tương Dực, ông được thăng Tả thị lạng bộ Lại. Đời Lê Chiêu Tông, làm đến tham tướng