Bố kinh

Thân thiện

Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Người vợ hiền đức, chung thủy: "Bố kinh" là một từ Hán Việt cổ, dùng để chỉ người vợ hiền thảo, đảm đang, biết giữ gìn đạo làm vợ, luôn kính trọng và phụng dưỡng chồng. Từ này xuất phát từ điển tích về người vợ của Lương Hồng thời Hậu Hán, bà thường mặc quần vải thô và luôn nâng cơm lên ngang mày khi dâng cho chồng để tỏ lòng tôn kính.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Trong xã hội phong kiến, hình mẫu "bố kinh" thường được ca ngợi. (Trong xã hội phong kiến, hình mẫu người vợ hiền đức thường được ca ngợi.)
  • Truyện Kiều có câu: "Đã cho vào bậc bố kinh / Đạo tòng phu lấy chữ trinh làm đầu". (Truyện Kiều có câu: Đã được xếp vào hàng ngũ những người vợ hiền / Đạo theo chồng lấy sự trinh tiết làm đầu.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Bậc bố kinh": chỉ địa vị, phẩm hạnh của một người vợ hiền đức, mẫu mực.
  • Bà được mọi người trong họ tôn xưng là vào bậc bố kinh. (Bà được mọi người trong họ tôn xưng là đã đạt đến phẩm hạnh của người vợ hiền mẫu mực.)

Biến thể và từ gần giống

• Hiền thê (danh từ): vợ hiền (cách gọi tôn kính, trang trọng).

  • Ông ấy luôn biết ơn người hiền thê của mình. (Ông ấy luôn biết ơn người vợ hiền của mình.)

• Lương thê (danh từ): người vợ hiền, tốt (thường dùng trong văn chương).

  • Có được lương thê là phúc phần của cả đời người. (Có được người vợ hiền là phúc phần của cả đời người.)

Từ đồng nghĩa

• Hiền phụ: người vợ hiền.
• Nội trợ đảm đang: người vợ giỏi giang việc nhà.

Từ trái nghĩa

• Ác phụ: người vợ ác độc, không hiền thảo.
• Dâm phụ: người đàn bà dâm đãng, không chung thủy.

Thành ngữ liên quan

• "Bố kinh lương mẫu": chỉ người phụ nữ vừa là người vợ hiền, vừa là người mẹ tốt.

  • Bà cụ là tấm gương sáng về một bố kinh lương mẫu. (Bà cụ là tấm gương sáng về một người vợ hiền, người mẹ tốt.)

• "Công dung ngôn hạnh": bốn đức tính cơ bản (việc nhà, nhan sắc, lời nói, đức hạnh) của người phụ nữ theo quan niệm xưa, là tiêu chuẩn gần với hình mẫu "bố kinh".

  • Theo lễ giáo phong kiến, người con gái phải trau dồi công dung ngôn hạnh. (Theo lễ giáo phong kiến, người con gái phải trau dồi bốn đức tính: việc nhà, nhan sắc, lời nói, đức hạnh.)

Học thuật

1. Từ chữ "Bổ quần kinh thoa"
2. Quần vải thoa gai là những thứ mà người phụ nữ nghèo xưa hay dùng
3. Hậu Hán thư: Lương Hồng nhà nghèo, học rộng, có khí tiết. Nhiều người có danh vọng trong vùng trọng đức của Hồng muốn gã con gái cho nhưng Hồng một mực từ chối. Cùng huyện có người con gái họ Mạnh vóc người béo mập, đã xấu lại đen, sức có thể nhấc nổi cối đá, quần vải thoa gai, năm 30 tuổi mà vẫn chưa chịu lấy ai, còn đợi người hiền như Hồng mới lấy. Hồng nghe biết chuyện liền đưa lễ xin hỏi làm vợ. Nàng làm nghề giã gạo thuê, về nhà lo việc cơm nước, mỗi lần đưa cơm cho chồng, nàng đều nâng bát lên ngang mày, không dám nhìn thẳng vào mặt chồng
4. Bố kinh: Chỉ người vợ hiền
5. Kiều:
6. Đã cho vào bậc bố kinh
7. Đạo tòng phu lấy chữa trinh làm đầu