Bụng lép vì đình, bụng phình vì chùa

Direct English translation

The belly is flat because of the communal house, the belly is swollen because of the pagoda.

Equivalent English version

A burden of one's choice is not felt.

Giải thích tiếng Việt

Câu này nói về gánh nặng đóng góp, lễ lạt bắt buộc trong sinh hoạt làng xã xưa, khiến người ta phải chịu tốn kém, thiếu thốn mà vẫn không dám bỏ. Đồng thời, câu này đối chiếu với việc đi chùa vốn tùy tâm, không bị ép buộc, nên ít gây khổ sở hơn.

English explanation

This proverb refers to the burdensome and costly obligatory contributions and rituals in traditional village life, which people had to meet even at personal hardship. It contrasts this with temple worship, where offerings are voluntary and therefore less oppressive.