Cắp dùi Bác Lãng

Học thuật
Thân thiện
Định nghĩa
  1. Thành ngữ:
    • Hành động mưu sát, ám sát bất thành: "Cắp dùi Bác Lãng" là một thành ngữ gốc Hán-Việt, xuất phát từ điển tích lịch sử Trung Quốc, dùng để chỉ việc mưu sát hoặc tấn công một nhân vật quyền lực nhưng thất bại, không đạt được mục đích.
    • Âm mưu phục thù thất bại: Thành ngữ này cũng mang nghĩa chỉ một âm mưu báo thù lớn lao nhưng cuối cùng lại hỏng, không thành công.
Ví dụ sử dụng
  • Thành ngữ:
    • Âm mưu lật đổ của nhóm đó cuối cùng chỉ là "cắp dùi Bác Lãng", chẳng gây được tổn thất gì cho chính quyền.
    • Hắn tính kế trả thù người đã hại gia đình mình, nhưng kế hoạch lại thành một vụ "cắp dùi Bác Lãng", bị phát hiện và ngăn chặn từ sớm.
Các cách sử dụng nâng cao
  • Thành ngữ này thường được dùng trong văn chương, báo chí hoặc lối nói có tính chất văn chương, hình tượng để chỉ những âm mưu, hành động quyết liệt nhưng thất bại thảm hại.
  • Có thể dùng để châm biếm, mỉa mai những kế hoạch to tát nhưng thiếu thực tế, cuối cùng thất bại không có kết quả.
Biến thể và từ gần giống
  • Điển tích "Cắp dùi Bác Lãng": Chỉ nguyên câu chuyện về Trương Lương mưu sát Tần Thủy Hoàng ở Bác Lãng.
  • Âm mưu bất thành: Cụm từ có nghĩa tương tự, chỉ âm mưu không thực hiện được.
  • Phục thù thất bại: Hành động trả thù không thành công.
Từ đồng nghĩa
  • Đánh trống bỏ dùi: (Thành ngữ) Làm việc nửa chừng rồi bỏ, không đến nơi đến chốn. (Tuy không hoàn toàn giống nhưng cùng chỉ sự thất bại, không trọn vẹn).
  • Công dã tràng: (Thành ngữ) Chỉ công sức bỏ ra hoài phí, không có kết quả.
Giải thích điển tích (Ngữ nguyên)

Thành ngữ này bắt nguồn từ điển tích về Trương Lương thời Tần-Hán trong lịch sử Trung Quốc. Trương Lương (người nước Hàn) vì muốn báo thù cho nước Hàn bị Tần diệt, đã bỏ hết gia tài tìm một dũng sĩ, đúc một cái chùy sắt nặng để mưu sát Tần Thủy Hoáng. Ông và dũng sĩ mai phục ở bãi cát Bác Lãng, nhưng khi xe vua đi qua, lại đánh nhầm vào xe tùy tùng. Âm mưu thất bại, Tần Thủy Hoàng nổi giận truy lùng, Trương Lương phải đổi tên họ trốn tránh. Từ sự kiện này, "Cắp dùi Bác Lãng" trở thành thành ngữ chỉ những âm mưu lớn nhưng thất bại.

  1. Sử ký: Trương Lương là người nước Hàn, cha và ông của ông làm tướng quốc trải 5 đời vua Hán. Khi cha chết, Lương còn ít tuổi, chưa từng làm quan nước Hàn. Khi Hàn bị Tần Thủy Hoàng tiêu diệt, Lương bèn đem tất cả gia tài, tìm thích khách giết vua Tần để báo thù cho nước Hàn
  2. Lương tìm được 1 lực sĩ, làm 1 cái chùy sắt nặng 120 cân. Tần Thủy Hoàng đi chơi ở miền đồng, Lương và người thích khách rình đánh Tần Thủy Hoàng ở bãi cát Bác Lãng nhưng đánh nhằm phải xe tùy tùng. Tần Thủy Hoàng nổi giận sai lùng khắp thiên hạ, cốt lùng cho được Trương Lương. Lương bèn đổi tên họ, sau theo Bái công bày mưu lập kế giúp Bái công diệt Tần, Sở, dựng nghiệp nhà Hán