Định nghĩa

1. Danh từ riêng:
   • Tên một mối tình định mệnh, một lời hẹn ước: "Duyên Ngọc Tiêu" là một thành ngữ cố định trong văn học Việt Nam, xuất phát từ một điển tích Trung Hoa, dùng để chỉ một mối tình duyên tiền định, một lời hẹn ước kiếp luân hồi giữa hai người. Nó hàm ý về một mối quan hệ tình cảm sâu nặng, vượt qua cả thời gian và kiếp sống, được sắp đặt bởi số phận.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ riêng:
  • Câu chuyện Duyên Ngọc Tiêu là minh chứng cho tình yêu vượt qua sinh tử. (Câu chuyện Duyên Ngọc Tiêu là minh chứng cho tình yêu vượt qua sự sống và cái chết.)
  • Họ gặp nhau như đã có một Duyên Ngọc Tiêu từ kiếp trước. (Họ gặp nhau như thể đã có một mối duyên tiền định từ kiếp trước.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Duyên Ngọc Tiêu" như một biểu tượng: Thường được dùng trong văn chương, thơ ca để ám chỉ một mối tình chung thủy, đẹp đẽ nhưng đầy éo le và mang tính chất huyền bí, luân hồi.
  • Mối tình ấy đẹp tựa Duyên Ngọc Tiêu trong cổ tích. (Mối tình ấy đẹp như mối duyên Ngọc Tiêu trong truyện cổ tích.)

Biến thể và từ gần giống

• Duyên phận (danh từ): Sự ràng buộc, sắp đặt về tình cảm giữa người với người do số mệnh.

  • Họ đến với nhau là do duyên phận. (Họ đến với nhau là do số phận sắp đặt.)

• Tiền duyên (danh từ): Mối duyên từ kiếp trước.

  • Có lẽ đây là tiền duyên của hai người. (Có lẽ đây là mối duyên từ kiếp trước của hai người.)

Từ đồng nghĩa

• Lương duyên tiền định: Mối nhân duyên tốt đẹp đã được định sẵn.
• Mối tình tiền kiếp: Mối tình từ kiếp sống trước.

Thành ngữ liên quan

• "Duyên Ngọc Tiêu, nợ Tú Uyên": Một câu thành ngữ thường đi đôi, dùng để ví von về những mối tình duyên nợ trong văn học cổ, trong đó "Duyên Ngọc Tiêu" tượng trưng cho mối tình chung thủy vượt kiếp, còn "nợ Tú Uyên" (từ điển tích Tú Uyên - Giáng Kiều) tượng trưng cho mối tình nợ nần, trắc trở.
  • Chuyện tình của họ khó lòng phân biệt là Duyên Ngọc Tiêu hay nợ Tú Uyên. (Chuyện tình của họ khó mà phân biệt là mối duyên tiền định hay mối nợ trần gian.)

1. Vi Cao đời đường thuở nhỏ chơi đất Giang hạ có tình với nàng Khương Ngọc Tiêu. Lúc chia tay có hẹn chóng thì 5 năm, chậm thì 7 năm sẽ đến. Lưu tặng nàng một cái nhẫn ngọc và 2 một bài thơ. Sau 7 năm, Cao không đến, Ngọc Tiêu nhịn ăn mà chết. Cao nghe tin thương xót, lập đàn tụng kinh siêu độ. Đêm chiêm bao thấy nàng hẹn sẽ thác sinh làm nàng hầu. Sau Cao làm quan to, gặp ngày mở tiệc sinh nhật, có người đem dâng con hát cũng tên là Ngọc Tiêu, ngón tay giữa có vòng thịt y như hình chiếc nhẫn ngọc mình tặng ngày trước