Hơi chính

Thân thiện

Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Khí chất cao quý, ngay thẳng và kiên cường: "Hơi chính" là cách nói tắt, biến âm của "chính khí", chỉ khí phách cao thượng, tinh thần ngay thẳng, cương trực và bất khuất của con người, được cho là do trời đất phú cho.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Người anh hùng ấy giữ trọn hơi chính trước quân thù. (Vị anh hùng ấy giữ vững khí tiết ngay thẳng, kiên cường trước kẻ thù.)
  • Bài thơ ca ngợi hơi chính của những bậc trung thần nghĩa sĩ. (Bài thơ ca ngợi khí phách cao quý của những bậc bề tôi trung thành và người có nghĩa khí.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Giữ hơi chính": giữ vững khí tiết, không chịu khuất phục trước cái xấu, cái ác hoặc hoàn cảnh khó khăn.

  • Dù bị tra tấn, ông vẫn một lòng giữ hơi chính. (Dù bị tra tấn, ông vẫn một lòng giữ vững khí tiết.)

• "Hơi chính sáng ngời": khí phách cao thượng, ngay thẳng tỏa sáng, khiến người khác kính phục.

  • Tấm gương hy sinh vì nước của ông để lại hơi chính sáng ngời muôn thuở. (Tấm gương hy sinh vì nước của ông để lại khí phách sáng ngời muôn đời.)

Biến thể và từ liên quan

• Chính khí (danh từ): từ gốc Hán-Việt, nghĩa đầy đủ và trang trọng hơn của "hơi chính".

  • "Chính khí ca" là bài thơ nổi tiếng ca ngợi khí tiết của người quân tử. ("Chính khí ca" là bài thơ nổi tiếng ca ngợi khí tiết của người quân tử.)

• Khí tiết (danh từ): phẩm chất cứng cỏi, kiên trung của con người.

• Khí phách (danh từ): tinh thần mạnh mẽ, hiên ngang.

Từ đồng nghĩa

• Khí tiết: tiết tháo, phẩm chất kiên cường.
• Khí phách: tinh thần hiên ngang, bất khuất.
• Tiết tháo (thường dùng trong tổ hợp "trung tiết", "tiết tháo cao"): phẩm hạnh kiên định, không thay lòng đổi dạ.

Lưu ý sử dụng

• "Hơi chính" là một từ Hán-Việt đã được Việt hóa, thường dùng trong văn chương, lịch sử hoặc ngữ cảnh trang trọng để nói về phẩm chất đạo đức cao quý, sự kiên trung. Từ này ít dùng trong ngôn ngữ giao tiếp hàng ngày.
• Từ này gắn liền với tư tưởng Nho giáo, ca ngợi những phẩm chất của bậc quân tử, trung thần nghĩa sĩ.

Học thuật

1. Do chữ "Chính khí" là chí khí của người ngay thẳng cương trực, cái khí chất lớn lao mạnh mẽ của trời đất phú cho con người
2. Văn Thiên Tường đời Tống có bài "Chính khí ca" ca ngợi những người trung nghĩa lẫm liệt thời xưa, đều giữ toàn được cái chính khí của trời đất phú cho
3. ở Việt Nam, sau khi thành Hà Nội thất thủ, Nguyễừn Văn Giai cũng mượn ý làm thành bài "Hà Thành chính khí ca" biểu dương khen ngợi việc Hoàng Dieệu tuẫn tiết. Bài "Chính khí ca" trước kia đã đuược cụ Phan Bội Châu dịch để cổ vũ lòng yêu nước, nhưng người đầu tiên truyền bá tư tưởng "Chính khí ca" là Nguyễừn Đình Chiểu. (Chú Nguyễừn Đình Chiểu toàn tập, Tập II, trang 363)