Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Một cụm từ cố định, tên gọi một điển tích lịch sử: "Họ Vương dạy học Phần Hà" là một thành ngữ điển cố, dùng để chỉ sự kiện Vương Thông (họ Vương) lui về ẩn cư, mở trường dạy học ở vùng đất Phần Hà, từ chối ra làm quan.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Câu chuyện "Họ Vương dạy học Phần Hà" là tấm gương về đức tính khiêm nhường, ưa thích đào tạo nhân tài hơn danh vọng.
  • Người đời sau thường nhắc đến điển tích "Họ Vương dạy học Phần Hà" khi nói về các bậc hiền triết chọn con đường giáo dục.

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng như một hình ảnh ẩn dụ: Chỉ việc một người tài giỏi, có chí lớn nhưng không gặp thời, lui về dạy học, đào tạo thế hệ sau.
  • Với tài năng của mình, ông ấy có thể làm nên sự nghiệp lớn, nhưng lại chọn lối sống "họ Vương dạy học Phần Hà", an nhiên bên trang sách và học trò.

Biến thể và từ gần giống

• Điển tích "Vương Thông ẩn cư Phần Hà": Cách gọi khác cùng chỉ sự kiện lịch sử này.
• "Thầy đồ họ Vương": Cách gọi dân dã, mang sắc thái kính trọng.

Từ đồng nghĩa

• Lui về dạy học: Hành động rút khỏi chốn quan trường hoặc nơi phồn hoa để mở trường dạy học.
• Ở ẩn dạy học: Sống ẩn dật và truyền dạy kiến thức.

Thành ngữ liên quan

• "Treo ấn từ quan": Từ bỏ chức vị để lui về.
  • Không muốn bon chen, ông quyết định treo ấn từ quan, noi gương "họ Vương dạy học Phần Hà" năm xưa.
• "Dưỡng tài dục sĩ": Nuôi dưỡng và đào tạo nhân tài.
  • Công việc "dưỡng tài dục sĩ" của ông giống như Vương Thông thuở "dạy học Phần Hà", đào tạo biết bao hiền sĩ cho đời.

1. Vương Thông người đất Long Môn đời Tùy, tự Trọng Yên, thuở bé đã có chí học tập, khi lớn lên đến Trường An dâng vua "Thái Bình thập nhị sách". Biết mưu chước không được dùng, ông lui về đất Phần Hà mở trường dạy học, học trò đến thụ nghiệp đông có đến hàng nghìn người. Về sau, nhà vua nhiều lần vời ông ra làm quan, ông đều từ chối. Trước tác của ông có "Trung thuyết", "Lệ luận", "Tục thư", "Tục thi", "Nguyên kinh", "Tản dịch".