Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Tên một loại yêu tinh trong truyền thuyết: "Hoa biểu hồ ly" là tên gọi một con hồ ly tinh sống lâu năm, có phép thuật, thường ẩn mình trong cây hoa biểu (cột trụ bằng gỗ hoặc đá có chạm trổ) và có thể hóa thành người.
   • Chỉ sự kết hợp giữa yêu tinh và vật thể: Cụm từ này thường dùng để chỉ hiện tượng một vật thể lâu năm (như cây cột, cây cổ thụ) và một con vật tinh ranh (như con cáo) cùng tu luyện thành tinh, có mối liên hệ mật thiết với nhau.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Truyện "Tiễn Đăng" có kể về Hoa biểu hồ ly đến thăm Trương Hoa. (Truyện "Tiễn Đăng" có kể về con hồ ly tinh ở cây hoa biểu đến thăm Trương Hoa.)
  • Hoa biểu hồ ly là một hình tượng quen thuộc trong văn học dân gian. (Hoa biểu hồ ly là một hình tượng quen thuộc trong văn học dân gian.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Mưu mô như hoa biểu hồ ly": dùng để ví von những kẻ xảo quyệt, gian trá, có nhiều mưu mẹo tinh vi và khó lường.
  • Tên trộm ấy mưu mô như hoa biểu hồ ly, cảnh sát mãi mới bắt được. (Tên trộm ấy mưu mô như hồ ly tinh, cảnh sát mãi mới bắt được.)

Biến thể và từ gần giống

• Hồ ly tinh (danh từ): chỉ chung loài cáo tu luyện thành tinh, có phép thuật và thường hóa thành người để mê hoặc hoặc lừa gạt.
• Yêu tinh (danh từ): từ chỉ chung các loài vật, cây cối... tu luyện lâu năm mà có phép thuật hoặc biến hóa.

Từ đồng nghĩa

• Cáo tinh: từ đồng nghĩa với "hồ ly tinh".
• Yêu quái: từ chỉ chung các sinh vật có phép thuật hoặc ác tính, thường gây hại.

Thành ngữ liên quan

• "Cáo già hoa biểu": thành ngữ này nhấn mạnh sự già đời, lão luyện và đầy mưu mẹo, xảo quyệt, giống như con cáo già sống trong cây hoa biểu trong truyền thuyết.
  • Đối thủ của anh ta là một cáo già hoa biểu trong làng chính trị. (Đối thủ của anh ta là một kẻ lão luyện và đầy mưu mẹo trong làng chính trị.)

1. Sách Tiễn Đăng: Đời Tấn Huệ đế, mả vua Chiêu Vương có con hồ ly già và cây cột trụ (hoa biểu) đều thành yêu tinh. Con Hồ ly muốn hóa thành người học trò đến thăm nhà Bác vật Trương Hoa nghe Trương Hoa giảng sách, nhân hỏi cây Hoa biểu, Hoa biểu nói: "ông Trương là người trí độ khó che mắt được, đừng đi mà bị nhục, chẳng những hại anh mà còn lụy cả đến tôi nữa.". Hồ không nghe bèn hóa mình đến yết Trương Hoa bàn luận văn chương sử sách, thông hiểu suốt hết. Trương Hoa phải chịu và than rằng: "Thiên hạ đâu lại có người tuổi trẻ thông minh như thế, nếu không phải ma quỷ tất là Hồ ly", bèn sai người đề phòng rất nghiêm ngặt, sau quan lệnh Phong Thành là Lôi Hoán xui Hoa thử huýt chó săn cho cắn xem sao, nhưng gã kia vẫn không sợ hãi gì cả. Hoa giận nói: "Nó đích thực là yêu rồi, bây giờ chỉ kiếm được cây khô nghìn năm mà soi thì hình nó sẽ hiện ra." Hoán nói:Cây nghìn năm lấy đâu ra được, người ta vẫn nói cây Hoa Biểu ở trước mồ Chiêu Vương đã trãi nghìn năm nên thử dùng xem sao...". Bèn sai ngã cây ấy đốt soi, gã kia liền hóa thành con Hồ, nhân sai đem mổ giết