Định nghĩa

1. Danh từ riêng:
   • Tên một văn thần nổi tiếng thời Nguyễn sơ: "Lê Quang Định" là tên của một danh nhân lịch sử, một vị quan văn có nhiều đóng góp trong buổi đầu triều Nguyễn.
   • Một thành viên của "Gia Định tam gia": "Lê Quang Định" được biết đến là một trong ba nhà thơ, nhà văn hóa kiệt xuất của vùng Gia Định xưa, cùng với Trịnh Hoài Đức và Ngô Nhân Tịnh.

Thông tin tiểu sử và sự nghiệp

• Thân thế: Lê Quang Định (1759 - 1813), tự Tri Chỉ, hiệu Cấn Trai, quê ở huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên. Ông mồ côi cha, nhà nghèo, vào Gia Định lập nghiệp và được sự giúp đỡ, gả con gái của một vị y sĩ.
• Học vấn: Ông theo học với cao sĩ Võ Trường Toản, kết bạn với Trịnh Hoài Đức và Ngô Nhân Tịnh, tạo nên nhóm "Gia Định tam gia" nổi tiếng.
• Quan lộc:
  • Năm 1788, ông đỗ trong khoa thi do Nguyễn Ánh mở, được bổ làm Hàn Lâm viện chế cáo.
  • Thăng tiến đến chức Thượng thư bộ Binh, rồi Thượng thư bộ Hộ, kiêm quản Khâm Thiên Giám.
  • Năm 1802, ông được cử làm Chánh sứ sang Trung Quốc.
• Đóng góp văn hóa:
  • Ông nổi tiếng tài hoa, giỏi thơ văn, thư pháp và hội họa.
  • Khoảng năm 1806, ông được giao biên soạn bộ sách địa lý quan trọng "Hoàng Việt nhất thống địa dư chí".
  • Thơ văn của ông được tập hợp chung với hai bạn trong "Gia Định tam gia thi tập". Ông còn có riêng tập "Hoa Nguyên thi thảo".

Ví dụ sử dụng

• Danh từ riêng:
  • Lê Quang Định là một trong "Gia Định tam gia" lừng danh.
  • Bộ "Hoàng Việt nhất thống địa dư chí" do Lê Quang Định biên soạn có giá trị lịch sử to lớn.
  • Tài thơ văn và chữ đẹp của Lê Quang Định được cả sứ thần Trung Hoa khen ngợi.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Gia Định tam gia": Cụm từ dùng để chỉ nhóm ba nhà thơ, nhà văn hóa tiêu biểu ở Gia Định cuối thế kỷ 18, đầu thế kỷ 19, trong đó có Lê Quang Định.
  • "Gia Định tam gia" gồm Lê Quang Định, Trịnh Hoài Đức và Ngô Nhân Tịnh đã có nhiều đóng góp cho nền văn học Nam Bộ.

Biến thể và từ liên quan

• Cấn Trai: Hiệu của Lê Quang Định, thường được dùng để chỉ ông trong các văn bản, thơ văn.

  • Cấn Trai tiên sinh không chỉ là một vị quan thanh liêm mà còn là một nghệ sĩ tài hoa.

• Hoàng Việt nhất thống địa dư chí: Tên bộ sách địa lý quan trọng do Lê Quang Định chủ biên, ghi chép về địa lý thống nhất của nước Việt thời bấy giờ.

Từ đồng nghĩa / Cách gọi khác

• Lê Tri Chỉ: Gọi theo tự (tên chữ) của ông.
• Lê Thượng thư: Cách gọi tôn kính dựa trên chức vụ cao nhất của ông (Thượng thư).

Thành ngữ / Cụm từ lịch sử liên quan

• "Gia Định tam gia thi tập": Tên bộ sưu tập thơ văn chung của ba ông, là một di sản văn học quý giá.
  • "Gia Định tam gia thi tập" phản ánh tinh thần và tình cảm của trí thức Nam Bộ trong giai đoạn lịch sử đặc biệt.

1. (Kỷ Mão 1759 - Quý Dậu 1813)
2. Văn thần đời Nguyễn sơ, tự Tri Chỉ, hiệu Cấn Trai, quê huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên. Mồ côi cha, nhà nghèo, ông theo anh vào Gia Định kiếm sống. Thông minh hiếu học, ông được một vị y sĩ gả con gái và tận tình giúp đỡ. Ông học với cao sĩ Võ Trường Toản, tiến bộ nhiều, kết bạn với Trịnh Hoài Đức, Ngô Nhân Tịnh, về sau tiếng tăm lẫy lừng, được người đương thời xưng tặng là "Gia Định tam gia". Lại nữa, thị xã Bình Dương do ông và các bạn thơ lập ra đương thời cũng được sĩ phu nức tiếng khen ngợi
3. Năm Mậu Thân 1788, khi Nguyễn ánh chiếm lại Gia Định, mở khoa thi, ông và Trịnh Hoài Đức trúng tuyển, được cử làm Hàn Lâm việc chế cáo, giữ việc biên soạn sổ sách. ít lâu thăng Hữu tham tri, rồi thăng đến Thượng thư bộ Binh. Khi Nguyễn ánh lên ngôi vua (tức Gia Long) năm đầu (1802) ông làm Chánh sứ sang Trung Quốc. Khi về thăng làm Thượng thư bộ Hộ phụ trách Khâm Thiên Giám
4. Ông nổi tiếng thơ văn, chữ đẹp thơ hay mà cũng có tài về hội họa. Lúc đi sứ tài năng ông từng được người Trung Quốc khen ngợi. Khoảng năm 1806, ông được cử biên soạn bộ Hoàng Việt nhất thống địa dư chí. Năm Quý Dậu 1813 ông mất, hưởng dương 54 tuổi. Thơ ông gồm chung với thơ của Trịnh Hoài Đức, Ngô Nhân Tịnh thành bộ Gia Định tam gia thi tập. Ngoài ra, ông còn có tập Hoa Nguyên thi thảo