Định nghĩa

1. Thành ngữ:
   • Chỉ việc nghi ngờ vu vơ, không có căn cứ: "Mất búa đổ ngờ" là một thành ngữ gốc Hán Việt, dùng để chỉ hành động đổ lỗi, nghi ngờ một cách vô căn cứ, chủ quan đối với người khác chỉ vì mình đang có sự mất mát hoặc nghi hoặc trong lòng. Thành ngữ này xuất phát từ một câu chuyện ngụ ngôn.

Ví dụ sử dụng

• Thành ngữ:
  • Anh ta cứ mất búa đổ ngờ cho đồng nghiệp mà không chịu tìm hiểu kỹ càng. (Anh ta cứ nghi ngờ vu vơ cho đồng nghiệp mà không chịu tìm hiểu kỹ càng.)
  • Đừng có thói mất búa đổ ngờ, khi chưa có bằng chứng thì đừng vội kết tội ai. (Đừng có thói nghi ngờ vô cớ, khi chưa có bằng chứng thì đừng vội kết tội ai.)

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng để phê phán thái độ chủ quan, thiếu suy xét: Thành ngữ này thường được dùng trong văn nói và văn viết để chỉ trích một thái độ vội vàng, cảm tính trong việc đánh giá và nghi ngờ người khác.
  • Lối tư duy mất búa đổ ngờ ấy rất nguy hiểm trong công tác điều tra. (Lối tư duy nghi ngờ vu vơ ấy rất nguy hiểm trong công tác điều tra.)

Biến thể và từ gần giống

• Nghi ngờ không căn cứ: Cụm từ có nghĩa tương tự, diễn đạt trực tiếp hơn.
• Vu oan giá họa: Thành ngữ chỉ việc gán ghép tội lỗi, điều xấu cho người khác một cách oan ức.

Từ đồng nghĩa

• Nghi ngờ vu vơ
• Ngờ vực vô cớ
• Đổ oan

Giải thích nguồn gốc (Tích truyện)

• Thành ngữ bắt nguồn từ điển tích trong sách Liệt Tử: Một người thợ mộc làm mất cái búa. Ông ta nghi ngờ đứa con nhà hàng xóm đã lấy trộm. Vì thế, nhìn cách đi đứng, nói năng, cử chỉ của đứa trẻ, cái gì cũng giống một kẻ trộm búa. Sau đó, ông ta tìm thấy búa ở một chỗ khác. Hôm sau nhìn lại đứa trẻ hàng xóm, thấy chẳng có cử chỉ nào giống kẻ trộm nữa. Thành ngữ này lấy tích đó để ví với việc khi trong lòng đã có sẵn thành kiến, nghi ngờ thì nhìn đâu cũng thấy đúng như điều mình nghĩ.

1. Chỉ việc nghi ngờ vu vơ
2. Liệt Tử: Người thầy búa mất cái búa, ngờ cho đứa con nhà láng giềng, nhìn cách đi đứng nói năng của nó, nhất nhất đều tỏ ra là thằng ăn trộm búa. Nhưng rồi lại thấy búa, hôm sau nhìn đứa con láng giềng thấy không có cái gì tỏ ra là đứa ăn trộm búa cả