Mở tranh lấp rào

Thân thiện

Định nghĩa

1. Thành ngữ:
   • Nghĩa đen: Chỉ việc phá bỏ, dẹp đi những bụi cỏ tranh mọc um tùm che lấp lối đi, khiến con đường trở nên thông thoáng, có thể qua lại được.
   • Nghĩa bóng: Dùng để ví von về việc học tập và tu dưỡng của con người. Nếu không thường xuyên vận dụng, thực hành những điều đã học (đạo lý, tri thức) thì chúng sẽ bị lãng quên, bị che lấp bởi những tư tưởng, thói quen xấu, giống như lối đi bị cỏ dại mọc lấn chiếm.

Ví dụ sử dụng

• Thành ngữ:
  • Việc học như con đường, phải thường xuyên "mở tranh lấp rào" thì kiến thức mới thông suốt. (Việc học giống như con đường, phải thường xuyên dọn dẹp những thứ che lấp thì kiến thức mới thông suốt.)
  • Anh ấy đọc sách rất nhiều nhưng không bao giờ áp dụng, đúng là "mở tranh lấp rào" mà chẳng thấy đường đi. (Anh ấy đọc sách rất nhiều nhưng không bao giờ áp dụng, đúng là dọn cỏ mở lối mà chẳng thấy đường đi.)

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng trong giáo dục, khuyên răn: Thành ngữ này thường được dùng để nhắc nhở về tầm quan trọng của việc "ôn cố tri tân" (ôn cũ biết mới), thực hành và suy ngẫm thường xuyên để giữ cho tâm trí sáng suốt, không bị vẩn đục.
  • Lời thầy dạy phải ghi nhớ và thực hành, kẻo "mở tranh lấp rào" mãi cũng thành vô ích. (Lời thầy dạy phải ghi nhớ và thực hành, nếu không thì có dọn dẹp cỏ tranh mãi cũng thành vô ích.)

Biến thể và từ gần giống

• Cỏ tranh lấp lối: Một cách diễn đạt khác cùng ý nghĩa, nhấn mạnh vào trạng thái bị che lấp.
• Đường mòn người đi mãi thành đường cái: Một câu nói có ý nghĩa tương đồng, nhấn mạnh vào sự kiên trì, lặp đi lặp lại sẽ tạo nên kết quả lớn, trái ngược với việc bỏ bê khiến "cỏ tranh lấp lối".

Từ đồng nghĩa (ý nghĩa tương đương)

• Học phải đi đôi với hành: Nhấn mạnh mối liên hệ giữa lý thuyết và thực tiễn.
• Có công mài sắt, có ngày nên kim: Nhấn mạnh sự kiên trì, bền bỉ (khía cạnh tích cực của việc duy trì).

Giải thích nguồn gốc/ngữ cảnh

• Thành ngữ này bắt nguồn từ điển tích trong sách "Mạnh Tử". Mạnh Tử đã dùng hình ảnh con đường trên núi bị cỏ tranh mọc lấp khi không có người qua lại để ví với cái tâm (tâm trí, đạo đức) của Cáo Tử đã bị những tư tưởng xấu, những điều không chính đạo che mờ, do không chịu tu dưỡng, thực hành đạo lý.

Học thuật

1. Phá bỏ cỏ tranh ngăn lấn lối. ý nói đường không ai qua lại thì cỏ tranh sẽ mọc che mất lối, cũng như việc học của con ngưởi ta, nếu học mà không đem điều đã học ra thực hành thì nghĩa lý cũng bị che lấp, trí óc người ta càng bị điều xấu làm mờ
2. Mạnh Tử bảo Cáo Tử rằng: "Đường mòn ở trên núi, đi lại lâu ngày tất thành đường lớn. Nếu không có người đi, tranh cỏ sẽ lấp lối. Nay tâm của anh đã bị tranh cỏ bịt mất rồi đây."