Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Tên một thành ngữ, điển cố: "Ngô Khởi, Chu Mãi Thần" là một thành ngữ, điển cố trong tiếng Việt, dùng để chỉ những người vì mục đích công danh, sự nghiệp mà phải chịu đựng, hy sinh những mất mát lớn trong đời sống riêng tư, hoặc trải qua cảnh nghèo khó, bị người thân ruồng bỏ trước khi thành đạt.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Câu chuyện "Ngô Khởi, Chu Mãi Thần" là bài học về lòng kiên trì và sự hy sinh.
  • Đừng vội chê cười người đang thất thế, biết đâu họ lại là "Ngô Khởi, Chu Mãi Thần" của tương lai.

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng như một phép ẩn dụ: Thành ngữ này thường được dùng để ám chỉ hoặc so sánh với những trường hợp tương tự trong cuộc sống.
  • Anh ấy trải qua bao khó khăn, vợ bỏ, giống như cảnh "Ngô Khởi, Chu Mãi Thần" vậy.

Biến thể và từ gần giống

• Thành ngữ cùng chủ đề:
  • "Sông có khúc, người có lúc": Nhấn mạnh sự thăng trầm, đổi thay trong cuộc đời mỗi người.
  • "Ở hiền gặp lành": Thể hiện quan niệm sống thiện sẽ gặp điều tốt, có thể dùng trong ngữ cảnh tương phản với sự chịu đựng ban đầu của các nhân vật trong điển cố.

Từ đồng nghĩa

• Kẻ sĩ cùng đường: Chỉ người có chí nhưng gặp cảnh khốn khó, chưa gặp thời.
• Bĩ cực thái lai: Vận xấu đến cùng cực rồi sẽ chuyển sang vận tốt (thể hiện một phần ý nghĩa về sự đổi đời sau khổ cực).

Giải thích điển tích

• Ngô Khởi: Một tướng lĩnh nổi tiếng thời Chiến Quốc. Tương truyền, để lấy lòng tin của vua nước Lỗ và được làm tướng, ông đã giết người vợ gốc nước Tề của mình (vì nước Lỗ và nước Tề đang thù địch). Hành động này thể hiện sự hy sinh tình riêng vì nghiệp lớn.
• Chu Mãi Thần: Một nhân vật lịch sử thời Đông Hán. Thuở hàn vi, ông rất nghèo, phải kiếm củi nuôi thân, vợ vì thế mà bỏ ông để lấy người khác. Về sau, ông chăm chỉ đọc sách, làm quan đến chức Thái thú Cối Kê, trở nên giàu có, quyền quý.

Ý nghĩa tổng hợp: Thành ngữ kết hợp hai điển tích này để nói lên hai khía cạnh của sự theo đuổi công danh: một là sự hy sinh tình cảm cá nhân tàn khốc (Ngô Khởi), hai là sự chịu đựng cảnh nghèo hèn, bị người thân xa lánh trước khi thành đạt (Chu Mãi Thần). Nó vừa có ý cảm thông cho những số phận, vừa là lời nhắc về sự đổi thay của cuộc đời.

1. để được làm quan to, Ngô Khởi đã giết vợ. Chu Mãi Thần vì nghèo nên vợ bỏ đi lấy chồng khác. Sau Mãi Thần làm đến chức thái thú