Ngư phủ đình

Học thuật
Thân thiện
Định nghĩa
  1. Danh từ:
    • Tên một ngôi đình (hoặc một kiến trúc nhỏ) bên bờ biển: Chỉ một ngôi đình, thường là nơi nghỉ chân hoặc cảnh quan, được đặt tên theo hình ảnh người đánh cá (ngư phủ). Tên gọi này gợi lên không gian gần sông nước, biển cả.
    • Một biểu tượng văn hóa, nơi gắn với điển tích về Khuất Nguyên và ông lão đánh cá: Trong văn học và điển cố, "Ngư phủ đình" thường được nhắc đến như một địa điểm mang tính ẩn dụ, nơi diễn ra cuộc đối thoại nổi tiếng giữa Khuất Nguyên (một trung thần bị đi đày) và một ông lão đánh cá (ngư phủ) về cách ứng xử giữa đời sống thanh cao và thế tục hỗn tạp.
Ví dụ sử dụng
  • Danh từ:
    • Trên đường du ngoạn, chúng tôi dừng chân nghỉ tại Ngư phủ đình ven biển. (Chỉ một kiến trúc cụ thể.)
    • Câu chuyện "Ngư phủ đình" là một điển tích sâu sắc về triết lý sống "tùy thời" và "giữ mình". (Chỉ điển tích văn hóa gắn với tên gọi này.)
Các cách sử dụng nâng cao
  • Dùng như một hình ảnh ẩn dụ: Chỉ nơi chốn hoặc hoàn cảnh mà con người phải đối mặt với sự lựa chọn giữa lý tưởng thanh cao và sự hòa hợp với thực tại đời thường, thậm chí là hỗn tạp.
    • Giữa chốn quan trường đầy bon chen, ông ấy cảm thấy mình như đang đứng trước "Ngư phủ đình" của cuộc đời.
  • Chỉ cuộc gặp gỡ mang tính triết lý: Chỉ một cuộc trò chuyện hoặc tình huống khiến người ta suy ngẫm về đạo xử thế.
    • Buổi trò chuyện với vị thiền sư đối với tôi tựa như một "Ngư phủ đình" thu nhỏ.
Biến thể và từ gần giống
  • Đình: Một kiến trúc cổ truyền của Việt Nam, thường là nơi thờ tự, hội họp hoặc nghỉ ngơi.
  • Ngư phủ: Từ Hán Việt, chỉ người đánh cá, dân chài.
  • Điển tích Ngư phủ: Chỉ riêng câu chuyện về cuộc đối thoại giữa Khuất Nguyên và ông lão đánh cá, có thể không nhắc đến khung cảnh "đình".
Từ đồng nghĩa
  • Đình chài: (Cách gọi khác, ít phổ biến hơn) cũng chỉ ngôi đình ở nơi làng chài.
  • Điển tích Khuất Nguyên - Ngư phủ: Cụm từ chỉ rõ câu chuyện gốc.
Các cụm từ (phrasal verbs) liên quan

Không áp dụng cho danh từ riêng này.

Thành ngữ liên quan
  • Câu hỏi của ngư phủ / Lời ngư phủ: Thường dùng để chỉ lời khuyên hoặc câu hỏi mang tính thực tế, đề nghị hòa hợp với đám đông, đôi khi được hiểu là sự "tùy thời" hay "thoát tục một cách thực tế".
    • Anh đừng quá cố chấp, hãy nghe "lời ngư phủ" mà sống cho thuận thế.
  • Khua sông khuấy bùn / Ăn bã uống cặn: Các cụm từ xuất phát từ lời ông lão đánh cá trong điển tích, ám chỉ việc chủ động hòa vào sự hỗn tạp, ô trọc của cuộc đời.
    • Để tồn tại ở chốn ấy, hắn đã phải "khua sông khuấy bùn" chẳng khác gì lời ngư phủ ngày xưa.
  1. Đình trên bờ biển
  2. Khuất Nguyên nước Sở bị đuổi đi lang thang ở vùng Tương Đàm. ông chài thấy mới nói rằng: "Người đời đều đục sao ông không khuấy bùn lên, khua sông lên cho nước đục. Người đời đều say, sao ông không ăn cả bã rượu, nuốt cả cái rượu cho cùng say ?" Khuất Nguyên đáp: "Sao lại có thể để cho thứ trắng ngần bị nhuốm bụi bậm của thế tục ?" Ngư phủ mĩm cười bỏ đi