Định nghĩa

1. Thành ngữ:
   • Hành động hiếu thảo, chăm sóc cha mẹ chu đáo: "Quạt nồng ấp lạnh" là một thành ngữ Hán Việt, có nghĩa đen là quạt mát khi trời nóng và ủ ấm khi trời lạnh. Nghĩa bóng chỉ sự phụng dưỡng, chăm lo cho cha mẹ một cách tận tình, chu đáo trong mọi hoàn cảnh, thể hiện đạo hiếu của người con.

Ví dụ sử dụng

• Thành ngữ:
  • Câu chuyện về người con hiếu thảo quạt nồng ấp lạnh cho mẹ già được truyền tụng khắp làng.
  • Đạo làm con, phải biết quạt nồng ấp lạnh để báo đáp công ơn sinh thành.

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng trong văn chương, lời răn dạy: Thành ngữ này thường xuất hiện trong văn học cổ điển, các bài giảng về đạo đức, lễ giáo để nhấn mạnh lòng hiếu thảo.
  • Trong "Truyện Kiều", Nguyễn Du viết: "Xót người tựa cửa hôm mai / Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ?" để nói về nỗi thương nhớ và lo lắng của Thúy Kiều dành cho cha mẹ.

Biến thể và từ gần giống

• Đông ôn hạ sảnh: Đây là cụm từ Hán văn gốc, có nghĩa tương đương: mùa đông thì giữ ấm, mùa hè thì làm mát (cho cha mẹ).
• Hiếu thảo: (Tính từ/ Danh từ) Có lòng kính yêu và biết ơn cha mẹ, chăm sóc cha mẹ chu đáo.
• Phụng dưỡng: (Động từ) Chăm sóc, nuôi nấng (thường dùng cho cha mẹ, người trên).

Từ đồng nghĩa

• Chăm sóc chu đáo: Lo lắng, phục vụ một cách tận tình và đầy đủ.
• Báo hiếu: Đền đáp công ơn sinh thành, dưỡng dục của cha mẹ.

Thành ngữ liên quan

• Uống nước nhớ nguồn: Nhớ ơn những người đã giúp đỡ, tạo điều kiện cho mình.
• Công cha như núi Thái Sơn, Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra: Ca ngợi công ơn to lớn của cha mẹ.
• Một lòng thờ mẹ kính cha: Thể hiện lòng hiếu thảo, sự tôn kính đối với đấng sinh thành.

1. Do chữ "Đông ôn hạ sảnh": Quạt khi trời mát, đắp chiếu chăn ấm khi trời rét lạnh, là nói đạo làm con phụng dưỡng cha mẹ
2. Lễ ký: "Phàm vi nhân tử chi lễ nhân ôn nhi hạ sảnh, hôn định nhi thần tỉnh." (Phàm theo lễ của kẻ làm con mùa đông thì lo cho cha mẹ ấm, mùa hè thì lo cho cha mẹ mát, buổi tối thì lo cho cha mẹ yên chổ nằm, buổi sớm thì hỏi thăm xem cha mẹ ngũ dậy có mạnh khỏe không)
3. Kiều:
4. Xót người tựa cửa hôm mai
5. Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ