Tây Sơn
Học thuậtThân thiện
Định nghĩa
- Danh từ riêng:
- Tên một huyện: "Tây Sơn" là tên một đơn vị hành chính cấp huyện, thuộc tỉnh Bình Định, Việt Nam. Huyện này nằm ở phía tây của tỉnh.
- Tên một triều đại trong lịch sử Việt Nam: "Tây Sơn" còn là tên gọi phổ biến để chỉ nhà Tây Sơn, một triều đại tồn tại từ năm 1778 đến 1802, với các vị vua nổi tiếng như Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ (Quang Trung) và Nguyễn Lữ.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ riêng (chỉ địa danh):
- Quê hương của ba anh vua nhà Tây Sơn là huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định.
- Huyện Tây Sơn có diện tích tự nhiên là 717,4 km².
- Danh từ riêng (chỉ triều đại):
- Phong trào Tây Sơn đã lật đổ chính quyền chúa Nguyễn và chúa Trịnh.
- Vua Quang Trung là vị hoàng đế kiệt xuất của triều đại Tây Sơn.
Các cách sử dụng nâng cao
- "Thời Tây Sơn": cụm từ dùng để chỉ giai đoạn lịch sử do nhà Tây Sơn cai trị.
- Thời Tây Sơn, văn hóa dân gian phát triển mạnh mẽ.
- "Anh hùng áo vải Tây Sơn": thành ngữ ca ngợi những lãnh tụ xuất thân từ tầng lớp bình dân của phong trào Tây Sơn, đặc biệt là Quang Trung - Nguyễn Huệ.
- Anh hùng áo vải Tây Sơn Nguyễn Huệ đã đánh tan quân xâm lược.
Biến thể và từ liên quan
- Nhà Tây Sơn: cách gọi khác của triều đại Tây Sơn.
- Phong trào Tây Sơn: chỉ cuộc khởi nghĩa và sự phát triển của lực lượng do anh em Tây Sơn lãnh đạo.
- Tây Sơn thượng đạo: tên gọi khu vực căn cứ địa ban đầu của nghĩa quân Tây Sơn ở vùng núi phía tây tỉnh Bình Định.
- Tây Sơn hạ đạo: tên gọi khu vực đồng bằng mà nghĩa quân Tây Sơn mở rộng và phát triển sau này.
Từ đồng nghĩa/Gần nghĩa
- (Về triều đại): Triều Quang Trung (cách gọi khác dựa trên niên hiệu của vị vua nổi tiếng nhất).
- (Về địa danh): Không có từ đồng nghĩa trực tiếp. Có thể mô tả là "huyện phía tây Bình Định".
Lưu ý về từ đồng âm
- Tây Sơn (huyện ở Bình Định) khác với:
- Tây Sơn (xã thuộc huyện Kỳ Sơn, Nghệ An).
- Tây Sơn (xã thuộc huyện Tiền Hải, Thái Bình).
- Khi sử dụng, cần dựa vào ngữ cảnh để xác định ý nghĩa cụ thể là chỉ địa danh hành chính hay chỉ triều đại lịch sử. Trong phần lớn ngữ cảnh phổ thông, "Tây Sơn" thường được hiểu là triều đại lịch sử.
- (huyện) Huyện ở phía tây tỉnh Bình Định. Diện tích 717,4km2. Số dân 131.100 (1997). Địa hình núi thấp ở phía tây, đồng bằng thềm xâm thực ở phía đông. Sông Hà Giao chảy qua. Khoáng sản: chì Phú Phong, mica Bình Khê. Rừng có gỗ hương, trắc, sặt, đót. Quốc lộ 19 chạy qua. Huyện thuộc tỉnh Bình Định, thuộc tỉnh Nghĩa Bình (1976-1989), từ 30-6-1989 trở lại tỉnh Bình Định, gồm 1 thị trấn (Phú Phong) huyện lị, 14 xã
- (thị trấn) h. Hương Sơn, t. Hà Tĩnh
- (xã) tên gọi các xã thuộc h. Kỳ Sơn (Nghệ An), h. Tiền Hải (Thái Bình)